6. Archiveren en metadata

Metadata worden meestal onderverdeeld in vier categorieën:

1. Beschrijvende metadata – Wat is het interview?
Inhoudelijke gegevens over het interview, zoals:
• Naam van geïnterviewde en interviewer
• Datum en locatie van het gesprek
• Samenvatting van de inhoud
• Trefwoorden of thema’s

2. Technische metadata – Hoe is het bestand opgebouwd?
Technische details over het digitale bestand:
• Bestandstype (MP3, WAV, MP4)
• Bestandsgrootte
• Resolutie en geluidskwaliteit

3. Administratieve metadata – Wie mag het interview gebruiken?
Informatie over rechten en gebruiksvoorwaarden:
• Licenties of gebruiksbeperkingen
• Contactgegevens van rechthebbenden
• Privacyafspraken

4. Structurele metadata – Hoe orden je de interviews?
Gegevens om de interviews logisch te structureren:
• Thema’s of tags
• Koppeling aan een grotere collectie
• Indeling in hoofdstukken of fragmenten

Onder het kopje Download en Links vind je een overzichtsformulier met de minimale metadata die moet worden toegevoegd voor een oral history-interview.

Trefwoorden verrijken je collectie en maken deze beter doorzoekbaar. Door gebruik te maken van bestaande thesauri (gestructureerde trefwoordenlijsten), sluit je jouw collectie aan bij bredere erfgoednetwerken. Voor Nederlandse collecties zijn bijvoorbeeld relevant:

• de WO2-thesaurus (NIOD)
• de Gemeenschappelijke Thesaurus Audiovisuele Archieven (GTAA) (Beeld & Geluid)
• de Vrouwenthesaurus (Atria)

Het Termennetwerk biedt toegang tot deze en andere thesauri en maakt het eenvoudiger om eenduidige termen toe te passen. Gebruikers willen digitaal erfgoed zo goed mogelijk vinden, wat alleen lukt als collectiebeheerders hun materiaal voorzien van duidelijke en herkenbare termen. Om dit gemakkelijker te maken, is de zoekmachine Termennetwerk ontwikkeld.

Als de metadata goed zijn vastgelegd, kunnen interviews duurzaam worden gearchiveerd. Dat betekent niet alleen veilig opslaan, maar ook zorgen dat ze vindbaar, toegankelijk en bruikbaar blijven voor onderzoekers en toekomstige generaties.

Een oral history-interview staat nooit op zichzelf. Voor toekomstig hergebruik is het essentieel om ook de context van het project te archiveren. Die context maakt duidelijk waarom, hoe en in welke tijd een interview tot stand is gekomen.

Door context vast te leggen, help je hergebruikers om interviews in een nieuwe setting te begrijpen en verantwoord te gebruiken. Zonder deze extra laag gaat belangrijke betekenis verloren, omdat de setting waarin interviews zijn afgenomen dan niet goed begrepen kan worden of niet geplaatst kan worden binnen het bredere onderzoek.

Denk hierbij aan:

• foto’s of beeldmateriaal van de geïnterviewde

• een interview met de onderzoeker of interviewer over het project en de werkwijze

• het projectplan of de onderzoeksopzet

• foto’s van objecten, locaties of documenten die tijdens de interviews een rol speelden

Door deze materialen samen met de interviews te bewaren, blijft niet alleen het verhaal van de geïnterviewde bewaard, maar ook het kader waarin dat verhaal is verteld.

Voordat je gaat interviewen, is het belangrijk om na te denken over waar je de opnames en bijbehorende informatie gaat opslaan. Een goed gekozen archief zorgt ervoor dat het materiaal duurzaam bewaard blijft en toegankelijk is voor toekomstig gebruik. Maak vooraf duidelijke afspraken over het bestandstype, de opslaglocatie en de gebruiksvoorwaarden.

Waar let je op bij het kiezen van een archief?

1. Samenwerking met gemeenschappen
   Kies een archief dat ervaring heeft met de groep die jij hebt geïnterviewd en aandacht heeft voor culturele en ethische context.

2. Relevantie en specialisatie
   Past het onderwerp van je interviews bij het specialisme van het archief, zoals oral history, migratiegeschiedenis of een regio?

3. Toegankelijkheid
   Is het materiaal beschikbaar voor publiek of onderzoekers? En onder welke voorwaarden?

4. Duurzame bewaring
   Kan het archief garanderen dat digitale bestanden veilig en toekomstbestendig opgeslagen worden?

5. Juridische afspraken
   Maak duidelijke afspraken over eigenaarschap, rechten en privacywetgeving.

6. Kosten en budget
   Houd rekening met mogelijke kosten voor opslag en beheer van het materiaal.

Wil je interviews duurzaam bewaren zonder ze direct te presenteren, dan zijn dit mogelijke opties:

• DANS (Data Archiving and Networked Services): nationaal instituut voor duurzame dataopslag. Tot 50 GB gratis, daarna € 50 per 10 GB per jaar. Gericht op langdurige bewaring en hergebruik van onderzoeksdata.

• Regionale archieven en stadsarchieven: veel regionale en gemeentelijke archiefdiensten bieden duurzame opslag en beschrijving van interviews in hun collecties. Dit kan verschillen per archief, dus altijd vooraf afstemmen.

• Bibliotheken en erfgoedhuizen: sommige openbare bibliotheken, provinciale erfgoedhuizen en universiteitsbibliotheken bieden mogelijkheden om digitaal materiaal duurzaam te deponeren, vaak gekoppeld aan hun bestaande collectie- en catalogussystemen.

• Institutionele repositories: veel universiteiten en hogescholen hebben een eigen repository, zoals UvA/HvA Pure of het Erasmus Data Repository. Daarin worden metadata en onderzoeksdata opgeslagen voor de lange termijn.

Vastgelegde oral history-interviews kun je, naast duurzame opslag, ook toegankelijk maken voor publiek via verschillende presentatieplatforms.

Voorbeelden van veelgebruikte platforms:

• DAAN (Beeld & Geluid) – geschikt voor duurzame opslag en presentatie binnen de infrastructuur van het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid.

• Oral-History.Digital – een Duits platform dat ook openstaat voor Nederlandse projecten en zich richt op het presenteren van interviews met metadata.

• PeerTube – een open-source videoplatform zonder advertenties of dataverkoop, vooral geschikt voor kleinere organisaties met eigen technische kennis.

• Vimeo – een gebruiksvriendelijk en professioneel videoplatform zonder advertenties.

• Andere opties: Zenodo, Internet Archive of een eigen website met WordPress-plug-ins bieden ook mogelijkheden om materiaal te delen en zichtbaar te maken.

  Tip: bepaal vooraf je doel en beschikbare middelen. Wil je het materiaal duurzaam bewaren of breed toegankelijk maken? De keuze voor een platform hangt samen met zowel inhoudelijke wensen als budget.