Ethische code

“Sprekende geschiedenis” wil iedereen die met oral history werkt ondersteunen om bewuste en zorgvuldige ethische afwegingen te maken. Juist omdat deze ethische vraagstukken zo contextafhankelijk zijn, vraagt oral history om voortdurende reflectie en uitwisseling van ervaringen. De Ethische Code Oral History Nederland is bedoeld als een praktisch hulpmiddel om die reflectie te ondersteunen. Door met de code te werken, keuzes expliciet te maken en dilemma’s bespreekbaar te houden, versterken we gezamenlijk de zorgvuldigheid en kwaliteit van oral history in Nederland. Daarom nodigen wij iedereen die oral history maakt, beheert of gebruikt uit om de ethische code actief toe te passen, ervaringen te delen en bij te dragen aan de verdere ontwikkeling ervan.

Waarom een Ethische Code Oral History?

Vanuit “Sprekende geschiedenis” zien we dat makers, beheerders en gebruikers van oral history regelmatig zoeken naar houvast bij dit soort afwegingen. Daarom is het belangrijk dat er ethische richtlijnen zijn waar je je project, werkwijze of onderzoek aan kunt toetsen. Niet als vast stramien, maar als gedeeld referentiekader dat helpt om bewuste, onderbouwde keuzes te maken.

De Ethische Code Oral History Nederland biedt dat kader, met handvatten voor alle fases van het oral history proces: van voorbereiding en vastlegging tot verwerking, bewaring en hergebruik. Onderstaand is de volledige Ethische Code Oral History Nederland als PDF te raadplegen.

<br />

Totstandkoming van de Ethische Code

De Ethische Code Oral History Nederland is ontwikkeld binnen het project StoRe (Storing Oral Histories for Reuse across Communities). Dit samenwerkingsproject van de Vrije Universiteit Amsterdam, “Sprekende geschiedenis” en DANS-KNAW, met ondersteuning van NIDI, had als doel om belemmeringen voor duurzame archivering en hergebruik van oralhistoryinterviews in kaart te brengen.

In cocreatie met onderzoekers, medewerkers van community archives en erfgoedprofessionals is onderzocht welke ethische vraagstukken in de praktijk het meest urgent zijn. De code is gebaseerd op bestaande internationale ethische codes, recente wetenschappelijke literatuur én de brede, vrijwillige bijdragen uit het Nederlandse oral history-veld. De eerste versie van de code werd gepresenteerd in december 2025.

Een levend document

De Ethische Code Oral History Nederland is nadrukkelijk geen statisch document. Maatschappelijke, culturele en technologische ontwikkelingen zoals digitalisering, AI en veranderende opvattingen over eigenaarschap enhergebruik vragen om voortdurende reflectie op de oral history practice .

Daarom is afgesproken dat de code periodiek wordt geëvalueerd en waar nodig aangepast. De Oral history werkgroep van het Huizinga Instituut en “Sprekende geschiedenis” nemen hierin gezamenlijk verantwoordelijkheid. Heb je vragen of wil je verder in gesprek over de Ethische Code Oral History Nederland? Dan kun je hier een bericht achterlaten.

Onderhoud en doorontwikkeling in het veld

Het onderhouden van de Ethische Code gebeurt in nauwe verbinding met de praktijk. Jaarlijks wordt tijdens het symposium van “Sprekende geschiedenis” expliciet ruimte gemaakt om ethische dilemma’s te bespreken en ervaringen met de toepassing van de code te delen. Daarnaast wordt de code geagendeerd tijdens de Historici Dagen, waar onderzoekers, erfgoedprofessionals en andere betrokkenen in gesprek gaan over actuele ontwikkelingen en knelpunten vanuit het oral history werkveld. Zo blijft de Ethische Code aansluiten bij de dagelijkse praktijk van oral history en kan zij meegroeien met het vakgebied.

Deze pagina is mede gebaseerd op informatie afkomstig van de officiële website van de Ethische Code Oral History Nederland: https://ecoh.nl