Bosniërs en Irakezen over vrijheid en herdenken

In samenwerking met het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft stichting BMP in 2020 een onderzoek gedaan naar de beleving van vrijheid, onvrijheid en herdenken door Bosniërs en Irakezen in Nederland. Veertig Bosniërs en Irakezen die in jaren negentig naar Nederland vluchtten concluderen dat we aan vrijheid moeten blijven werken. Een publicatie dat nog steeds relevant en urgent is, ook mede door de oorlog in Oekraïne.

 

Grote betrokkenheid bij 4 mei

Uit de gesprekken met zowel Bosniërs als Irakezen is gebleken dat ze het bijzonder vinden dat er in Nederland op hetzelfde moment alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden herdacht.  Met name de Bosniërs missen zelf een nationale herdenkingscultuur en één herdenkingsdag om stil te staan bij alle slachtoffers. Net als veel Bosniërs, voelen de geïnterviewde Irakezen zich ook betrokken bij 4 mei en vinden ze het tegelijkertijd ook pijnlijk omdat het ze doet denken aan alle leed en slachtoffers in eigen land. Veel geïnterviewden gaven ook aan de Bevrijdingsdag (5 mei) lastig te vinden omdat je vrijheid viert, terwijl je weet dat er zoveel mensen in onvrijheid leven zowel in Irak, als in andere landen. 

 

Het belang van persoonlijke verhalen vertellen

De geïnterviewden vertellen ook dat hun eigen verhalen kunnen helpen om andere mensen bewust te maken van het belang van vrijheid. Ook ontstaat de gedachte om de herdenking en viering langzaamaan te verbreden en te zoeken naar verhalen die ook meer aansluiten bij de belevingswereld van de jongeren. Het vertellen van persoonlijke verhalen kan helpen om te snappen wat het betekent om een oorlog mee te maken, maar kan ook belangrijk zijn voor de verwerking van de mensen die het vertellen. Het past ook mooi in het thema van dit jaar ‘Vrijheid in Verbondenheid’. Een ander motief om die verhalen te vertellen, is dat mensen zich bewust moeten zijn dat wat in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd, zo weer kan gebeuren.

 

Aanleiding onderzoek

Doel van het onderzoek was om op basis van persoonlijke verhalen inzicht te krijgen in de betekenis die de begrippen vrijheid en onvrijheid voor Bosniërs en Irakezen hebben, in de ervaringen die zij hebben met herdenken en in de toekomstbeelden die zij hierbij hebben. De conclusies van het onderzoek zijn bedoeld om een bijdrage te leveren aan het denken over de toekomst van het herdenken van oorlogsslachtoffers en het vieren van de bevrijding en vrijheid in Nederland.

 

De volledige publicatie is hier te downloaden of ga direct naar Issuu voor een magazineversie.