Nederlandse filmindustrie tijdens Tweede Wereldoorlog

Collectie voormalige Stichting Film en Wetenschap

 

Interviewers: Egbert Barten, Jan Pet, Mette Peters, Aad van der Struis

Aantal personen: 13

Aantal interviews: 19

Type interview(s): wetenschappelijk
Productiedatum: 1987-1993

Toegankelijkheid: beperkt
Transcriptie: geen

 

 

“Werden er in de oorlog films gemaakt?”, vraagt men je vaak als je zegt dat je al jarenlang onderzoek doet naar de Nederlandse film in de Tweede Wereldoorlog. Jawel, je kunt het zo gek niet bedenken of het is in Nederland in die tijd gemaakt: speelfilms, documentaires, propagandafilms, animatiefilms, reclamefilms en jeugdfilms.

Egbert Barten interviewde ten behoeve van zijn onderzoek naar De Nederlandse filmindustrie tijdens de Tweede Wereldoorlog de volgende personen:

H.N.J. Beekman, F.P. van den Berg, Joop van Essen, A.C.J. Holla (2x), mw. Hornecker, Frits Kahlenberg, Jan Koelinga (2x), A.W.H. Kommer, R.J. Meijer (3x), E. van Moerkerken, Th.E. van Putten (2x), Gerard Saan, B.P. Wijnberg (2x).

 

In de Filmkrant van Juli/Augustus 2002, nr 235 verschijnt een artikel over dit onderwerp.

Philips-commando

Collectie voormalige Stichting Film en Wetenschap

 

Interviewers: : Th. Minderaa, J. Rijken, W. Velema
Aantal interviews: 6

Geluidsdrager: 7 geluidsbanden
Type interview(s): wetenschappelijk
Productiedatum: 1971-73

Toegankelijkheid: b.v. onderzoek
Transcriptie: 4 van de 6 volledige transcriptie

 

 

Dr. E.J.W. Verwey, curator van de RUU, nam het initiatief tot een onderzoek naar het Philips-commando in het concentratiekamp Vught, na een reünie van personen die erbij betrokken waren geweest. 
Verwey had zelf ook in het kamp gezeten. Via prof. von der Dunk werd student W. Velema bereid gevonden het onderzoek uit te voeren en een doctoraalscriptie over het onderwerp te schrijven.
Braakman, Laman Trip, Peeters en De Wit worden tezamen geïnterviewd. Zij waren indertijd bij de leiding van het Commando betrokken en hadden zo met de dagelijkse praktijk van ‘Vught’ te maken. Met Philips en Rathenau wordt tevens meer algemeen gesproken over het Philipsconcern in de periode 1940-45. F. Philips, ten tijde van het gesprek president van de Raad van Bestuur van de NV Philips, was toen directeur van de Philips-fabrieken in Eindhoven. Rathenau was onder meer betrokken bij de joodse (SOBU) werkplaats van Philips. Op het moment dat het gesprek plaatsvond was hij bijzonder hoogleraar wis- en natuurkunde aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam.

 

Kamp van hoop en wanhoop

Realisatie:

Willy Lindwer, AVA Productions BV

 

Tijdsbestek: 1939-1945

Locatie: Westerbork

Aantal interviews: 14

 

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-z2v-f6ux

 

Is onderdeel van: Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog, Het Willy Lindwer Holocaust Video Archief

—Beschikbaarheid—
Het materiaal is nog niet beschikbaar via DANS. U kunt wel contact opnemen met Willy Lindwer zelf, contactgegevens staan op zijn website.

Kamp Westerbork in Oost-Nederland was het laatste station voor meer dan 100.000 Nederlandse joden die gedeporteerd werden naar de nazi vernietigingskampen. Ruim 80% van de Nederlandse joden werden gedeporteerd, het hoogste percentage in West-Europa. De emotie en tragiek van het verhaal wordt versterkt door de opmerkelijke foto’s en films van Rudolf Breslauer, kampfotograaf en filmer. Dit is de eerste documentaire film die ooit gemaakt is over dit nazidoorgangskamp in Nederland, met een grote reeks gesprekken met overlevenden die een belangrijke en prominente rol in het kamp speelden, zoals jeugdleiders, over het ziekenhuis, het religieuze leven, entertainment en andere elementen van het leven in het kamp. Onder de geïnterviewden bevindt zich de niet-Joodse Nederlander Adrianus van As, hoofd van het distributiekantoor in Kamp Westerbork.

 

Chanoekaviering in een barak in Westerbork, december 1943

De jaren van opbouw 1945-1955

Realisatie:

 

Locatie: Nederland

Aantal interviews: 7

 

Fragmenten zijn hier te beluisteren (audio); volledige transcripties te dowloaden:

Ervaringsverhalen

 

Volledige interviews zijn te beluisteren bij:

 

Interviews gehouden in het kader van het oral history-project De jaren van opbouw 1945-1955 van het Walter Maas Huis in 1995. Met op deze site een selectie van interviewfragmenten en de volledige tekst van de interviews. De volledige interviews zijn te beluisteren bij het Nederlands Muziek Instituut.

 

Verwoestingen Rotterdam. “Eenig bezit van het Rott. Philharmonisch Orkest: 2 stapeltjes muziek.” Datum: 15/05/1940. NIOD / Beeldbank WO2, foto 64072

 

Tweede Wereldoorlog in muziek

Realisatie:

 

Locatie: Nederland

Aantal interviews: 8

 

De interviews zijn hier te zien:

Ervaringsverhalen

 

De website De Tweede Wereldoorlog in muziek gaat over de betekenis van muziek in de Tweede Wereldoorlog in het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden. Met steun van Erfgoed van de Oorlog van het Ministerie van VWS heeft stichting MusicForce acht getuigenverhalen (waarvan zes verfilmd) vastgelegd.

 

Getuigen van Theresienstadt

 

Realisatie project:

Radboud University Nijmegen, Faculty of Religious Studies

 

Tijdsbestek: 1943-1945, naoorlogse periode
Locatie: Amsterdam, Theresienstadt, Westerbork

Aantal interviews: 25

 

Beperkt toegankelijk

 

 

 

Met een twaalftal gefilmde interviews draagt dit project bij   aan de kennis en beeldvorming omtrent de uit Nederland gedeporteerde Joden en hun herinneringen aan het Duitse concentratiekamp Theresienstadt in het huidige Tsjechië. Theresienstadt was vooral een doorgangskamp voor Joden, die meestal naar de vernietigingskampen werden gestuurd. De geïnterviewden zijn joden die in 1943 en 1944 vanuit Nederland naar het kamp zijn gedeporteerd en voor korte of langere tijd (of zelfs twee keer) in dit kamp verbleven in de laatste twee jaar van de Tweede Wereldoorlog. In de interviews staan de volgende vragen centraal: Hoe hebben de ooggetuigen Theresienstadt beleefd en welke elementen speelden bij hun overlevingsstrategieën een doorslaggevende rol? Hoe hielden de gevangenen zich staande en waaraan ontleenden zij hun weerbaarheid?

 

De rond de 5000 uit Nederland afkomstige Joden in Theresienstadt vormden een bijzonder heterogene groep. Zo was ongeveer de helft van hen Duitstalig en had als Oostenrijkse of Duitse emigrant of vluchteling een heel andere voorgeschiedenis dan de in Nederland geboren Joden. Voorts waren er verscheidene groepen geprivilegieerde Joden (zoals de ‘Barneveldgroep’ en de ‘Mussertjoden’), terwijl andere categorieën (bijvoorbeeld de Joden van de ‘Puttkammer-lijst’) een veel minder beschermde status hadden.

 

Over de uit Nederland afkomstige groep wordt dikwijls beweerd dat zij in Theresienstadt opvielen door werkonwilligheid en onaangepastheid, en dat zij passief verzet zouden hebben gepleegd. Deze vooral aan Nederlandse gevangenen  toegeschreven eigenschappen komen in de interviews met de overlevenden indirect aan bod, maar worden door de respondenten niet zonder meer bevestigd.

Groningen in oorlogstijd

Tijdsbestek: 1940-1945

Locatie: Groningen

Aantal interviews: 14

 

Alle video’s zijn te zien via:

 DANS. https://doi.org/10.17026/dans-25k-9nqm

 

Een aantal video’s is te zien via:

 

Interviews met 14 getuigen die over hun ervaringen tijdens de bezetting en bevrijding van Groningen en de omgeving vertellen.

In het licht van de bevrijding

Realisatie:

Charles van den Berg 

 

Tijdsbestek: 1940-1945

Locatie: Venlo

Aantal interviews: 8

 

DANS. https://doi.org/10.17026/dans-z58-my9u

 

‘In het licht van de bevrijding’ is een achtdelige serie door Charles van den Berg waarin hij praat met 8 personen die persoonlijk de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt.

In 2005 is, in het kader van de 60ste herdenking van de bevrijding van Venlo, de serie uitgezonden door Omroep Venlo in het radioprogramma Venlo Plus.

Het Willy Lindwer Holocaust Video Archief

Realisatie:

Willy Lindwer, AVA Productions BV

 

Tijdsbestek: 1940-1945

Locatie: Nederland

Aantal interviews: 83

 

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-x9h-c2ed

—Beschikbaarheid—
Het materiaal is nog niet beschikbaar via DANS. U kunt wel contact opnemen met Willy Lindwer zelf, contactgegevens staan op zijn website.

Filmmaker Willy Lindwer heeft vanaf 1970 een film- en videocollectie opgebouwd waarin de Holocaust centraal staat. Dit materiaal omvat uniek oral history-materiaal op het gebied van de Jodenvervolging in Nederland. In dit project zijn 83 interviews uit deze collectie, vastgelegd in de periode 1986-2004, beschreven en gedigitaliseerd. Ze vormen het ruwe bronnenmateriaal dat is gebruikt voor zeven documentaires.

 

Onder de vele geïnterviewden zijn: Janny Brandes-Brilleslijper, zij was getuige van het overlijden van Anne Frank in Bergen-Belsen, Jehshua en Hennie Birnbaum-Szaja die het weeshuis in Westerbork leidden en Mirjam Bolle- Levie, secretaresse van David Cohen, voorzitter van de Joodse Raad.

Late gevolgen van Sobibor

 

Realisatie project:

Selma Leydesdorff (interviews), University of Amsterdam

Mirjam Huffener (project manager), Stichting Sobibor

 

Tijdsbestek: 1930-2009
Locatie: Nederland, Polen, Sobibor

 

sobiborinterviews.nl

 

DANS. https://doi.org/10.17026/dans-xpj-g9jt

 

 

Deze collectie bevat 31 interviews met zowel nabestaanden van mensen die in Sobibor zijn vermoord als met Nederlandse, Poolse, Oekraïense en Russische overlevenden van de opstand in Sobibor (14 oktober 1943).

 

De interviews zijn levensgeschiedenissen waarin de geïnterviewden vertellen over de wereld die zij hebben achtergelaten met de dood van verwanten in Sobibor, en hoe zij hun leven daarna hebben geleefd zonder hun geliefden. Nabestaanden vertellen wat de moord op hun naaste heeft betekend. Vaak gaat het om een of beide ouders. De overlevenden, van de opstand die op 14 oktober 1943 in Sobibor plaatsvond, gaan in hun verhaal ook in op hun leven voor en na het vernietigingskamp.