menu

Getuigenissen Holocaust WOII, Crea 16

Aantal interviews: 5

Geluidsdrager: mp4

Transcripties: geen

Toegankelijkheid: Contact opnemen met Vredescentrum

Interviews gebruikt als basis voor lesmateriaal

 

Tijdens de razzia’s van 1942 werden opgepakte Joodse Antwerpenaren verzameld in stedelijke gebouwen. Dat gebeurde ook in basisschool 16, de huidige stedelijke basisschool Crea 16. 

Naar aanleiding van de herdenking van de gebeurtenissen die zich hebben voorgedaan op de speelplaats
van Crea 16 op 28 augustus 1942 is een uitgewerkt onderwijsprogramma gemaakt “Stedelijke basisschool Crea 16 tijdens de Tweede Wereldoorlog”. 

 

Een audiovisueel gedeelte bestaat uit gemonteerde videofragmenten van ongeveer 10 à 12 minuten.
Vijf getuigen reflecteren over hun ervaringen als kind tijdens de oorlogsjaren. Deze video-getuigenissen kwamen tot stand dankzij een schoolproject van het Stedelijk Lyceum Linkeroever over schoollopen in oorlogstijd. Het Vredescentrum ondersteunde dit project.

 

Inspiratiebundel Jongeren in oorlogstijd

Een jonge kijk op de Tweede Wereldoorlog

 

Deze inspiratiebundel is ontstaan naar aanleiding van de herdenking van de gebeurtenissen die zich hebben voorgedaan op de speelplaats van Crea 16 op 28 augustus 1942. Toen werden honderden Joden opgepakt in de wijk Zurenborg en verzameld op de speelplaats van de school. In de vroege ochtend werden ze naar het doorgangskamp de Dossinkazerne in Mechelen gebracht. Dit verhaal kan je hier terugvinden in de leestekst “Stedelijke basisschool Crea 16 tijdens de Tweede Wereldoorlog”. Laat je door dit uitgewerkt voorbeeld inspireren om zelf aan de slag te gaan.

 

Met deze inspiratiebundel  helpen we je alvast op weg.
Deze bundel voor leerkrachten bestaat uit 6 onderdelen:
1. Een audiovisueel gedeelte (videofragmenten);
2. Drie pijlers voor herinneringseducatie;
3. Lesmogelijkheden;
4. Leesteksten en een tijdlijn;
5. ‘Uit het archief’: tijdsdocumenten;
6. Suggesties voor aanvullende activiteiten

Verzameldag WOII, 2019

 

 

Aantal interviews: 

Geluidsdrager: WMA

Transcripties: korte samenvattingen

Toegankelijkheid: contact met Vredescentrum

In 2019 was het 75 jaar geleden dat Antwerpen werd bevrijd van de Duitse bezetting. Met het verstrijken van de tijd wint het doorgeven van dit verleden aan toekomstige generaties aan belang.

 

Daarom kwamen op zondag 3 februari 2019 mensen naar het FelixArchief met hun verhalen, voorwerpen en documenten uit de Tweede Wereldoorlog. De getuigenissen werden opgetekend.

Van meegebrachte voorwerpen werd een foto en een beschrijving gemaakt, zodat het bijbehorende verhaal bewaard blijft.

 

 

Een deel van het materiaal (zowel audio als de verzamelde archiefstukken) heeft als basis gediend voor een tentoonstelling.

De radiouitzendingen tijdens de Tweede Wereldoorlog

 

Aantal interviews: 41

nld: 3

fra: 37

eng: 1

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Michel Vanbergen heeft van 1970 tot  1980 een twintigtal  interviews afgenomen, meestal in het Frans. Zij betreffen de radiouitzendingen tijdens de Tweede Wereldoorlog (Radio Londen, Nationaal Instituut voor Radio-omproep – N.I.R., Radio België, zending Samoyède).

De oorlogskinderen

 

Aantal interviews: 122

ndl: 57

fra: 42

deu: 9

onbekend: 13

Transcripties: geen

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Gerlinda Swillen is licentiaat Germaanse talen en geaggregeerde voor het hoger secundair onderwijs (1964). In 2016 verdedigde ze aan de VUB een doctorsthesis over de oorlogskinderen.  Van 2009 tot 2013 was ze woordvoerder van het internationaal netwerk  BOW i.n. (Born Of War  international network).

Mondelinge getuigenissen vormen een van de belangrijkste bronnen voor het onderzoek van Gerlinda Swillen over de oorlogskinderen. Sinds 2008 heeft ze  tientallen getuigen geïnterviewd.  De gedigitaliseerde interviews werden neergelegd bij het CegeSoma. De kinderen geboren uit een relatie van Belgische moeders met Duitse vaders werden in het Frans, Nederlands of Duits geïnterviewd. Dit geluidsarchief werd aangevuld met vele foto’s. Een groot aantal getuigen wil  anoniem blijven en de opnames zijn dus nog niet vrij raadpleegbaar. Een specifieke toelating wordt verstrekt door de onderzoekster.  

Buchenwald

 

Aantal interviews: 27

nld: 2

fra: 17

onbekend: 8

Transcripties: nee

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Het grootste deel van de interviews die Daniel Rochette afnam in 1973-74 zijn getuigenissen van oud-weggevoerden naar Buchenwald. Rochette legde ook documentatie aan over hetzelfde onderwerp die eveneens in het  CegeSoma bewaard wordt. Deze bevat o.a. het archief van de Vriendenkring Buchenwald en enkele documenten over het  revisionisme. Daniel Rochette realiseerde in 1981 ook twee  interviews over Breendonk.

Daniel Rochette publiceerde i.s.m. Jean-Marcel Vanhamme Les Belges à Buchenwald.

Antwerps Joods Historisch Archief – Archief van Sylvain Brachfeld

 

Aantal interviews: 120

Originele drager: geluidscassettes

Gedigitaliseerd: wav, mp3

Toegankelijk: online, leeszaal FelixArchief (verplichte registratie is nodig)

Het archief is vrij consulteerbaar

 

Dit archief bevat een schat aan informatie over de joodse aanwezigheid in Antwerpen en getuigt tevens over het leven en het werk van Sylvain Brachfeld, auteur en behoeder van de geschiedenis en het geheugen van de Antwerpse joodse gemeenschap. Het archief bestaat uit twee grote delen: de manuscripten en publicaties van Sylvain Brachfeld zelf, met honderden artikels, diverse boeken en gedichten van zijn hand. Daarin beschrijft hij alle mogelijke facetten van het joodse leven. Het tweede deel bevat de getuigenissen die hij verzamelde, waaronder een 200-tal audiocassettes, meer dan 1200 foto’s, dia’s, negatieven en videobanden. Verder zijn er diverse boeken en studies met betrekking tot het jodendom in België aanwezig. De audiocassettes vormen een zeer belangrijk onderdeel van het archief. In de jaren 70 heeft de heer Brachfeld heel wat joodse families in Antwerpen geïnterviewd, goed voor ongeveer 120 verhalen met kostbare herinneringen vermits veel van die getuigen reeds overleden zijn. Zelf behoort hij tot de laatste generatie die nog rechtstreeks kunnen getuigen over de Shoah.

 

Sylvain Brachfeld gebruikte zijn onderzoek voor verschillende publicaties

Johannes Blum Collectie

 

Aantal interviews: > 1100

Aantal opnames: > 1200

Kazerne Dossin heeft de interviews gedigitaliseerd en omgezet naar MP4

De onderzoeksdossiers bestaan uit zowel papieren als digitale stukken, die door Kazerne Dossin werden samengevoegd in een digitaal bestand.

Onder de geïnterviewden zijn joodse kampoverlevenden, joodse en niet-joodse verzetsstrijders, politieke gevangenen, verborgen kinderen, verborgen volwassenen, gijzelaars, vluchtelingen, overlevenden van de Rwandese genocide, vrijwilligers van de Spaanse Burgeroorlog, antifascisten en kinderen van leden van deze groepen van getuigen. De meeste getuigen woonden tijdens en na de oorlog in België.

 

In 1987 begon Johannes Blum met het opnemen van getuigenissen van overlevenden van de Holocaust in België, vanaf 1993 maakte hij audiovisuele opnames. In de loop der jaren interviewde hij meer dan 1.100 personen, sommigen meerdere keren. Voor elk interview stelde Johannes Blum ook een onderzoeksdossier samen, met kopieën van documenten, krantenknipsels, foto’s van de getuige, (scans van) historische foto’s, geschreven getuigenissen, publicaties en overlijdensberichten. In 2003 nam Johannes Blum contact op met het Joods Museum van Deportatie en Verzet, de voorganger van Kazerne Dossin. Zijn collectie werd vervolgens overgebracht naar de archieven van het JMDR. Kazerne Dossin gaat verder met het digitaliseren van de opnames en de onderzoeksdossiers.

De laatste getuigen

 

Aantal interviews: 15

Drager: Betacam en VHS

Transcripties: beschikbaar

 

Enkel de DVD’s zijn beschikbaar in de leeszaal van Kazerne Dossin

De hele verzameling is bewaard door de Cinematek.

Toegang: Registratie, aanvraag indien

 

 

 

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren miljoenen mensen het leven in Duitse concentratiekampen. Er waren wel overlevenden, maar die sterven langzaamaan uit. Binnenkort zullen er geen mensen meer zijn die uit de eerste hand kunnen getuigen over de verschrikkingen van de kampen. Hun herinneringen – hoe gruwelijk ook – mogen nooit verdwijnen.

 

Er is een boek verschenen en een documentaire gemaakt

De vijfdelige documentaire van Luckas Vander Taelen noteert het verhaal van vijftien Vlaamse holocaust-overlevers en gevangen genomen verzetslieden.

Auteurs:  Luckas Vander Taelen, Dirk Verhofstadt, Guy Verhofstadt

Uitgever‏ : ‎ VBK – Houtekiet (25 August 2011)
Taal ‏ : ‎ Nederlands
ISBN-10 ‏ : ‎ 9089241981
ISBN-13 ‏ : ‎ 978-9089241986

De laatste getuigen is een vijfdelige documentaire die in 1991 door Luckas Vander Taelen werd gemaakt in opdracht van VTM. Het is een tijdloos document dat ook 20 jaar later nog niets aan kracht heeft ingeboet. In de reeks zien we hoe de cineast met veertien Belgische overlevenden terugkeert naar de concentratiekampen waar ze tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vastgehouden. Zeven van hen zijn joden en de zeven anderen werden door de nazi’s en hun handlangers opgepakt en gedeporteerd omwille van hun politieke overtuigingen en verzetsdaden.

Luckas Vander Taelen sprak uitvoerig met die laatste getuigen van de nazigruwel, eerst hier in België en daarna tijdens een reis naar de kampen waar ze tijdens de oorlog maanden of jaren hadden gevangen gezeten. Zo keerden ze terug naar Dachau, Ravensbrück, Natzweiler, Mauthausen, Buchenwald, Gross-Rosen, Bergen-Belsen, Auschwitz-Birkenau en andere plaatsen.

 

Ze getuigen over hun ervaringen, vanaf het ogenblik dat ze werden opgepakt, hun deportatie, aankomst en leven in de kampen, en later hun bevrijding en thuiskomst in België. Het resultaat is een van de meest treffende en indringende documenten over deze vreselijke periode in de geschiedenis in ons land.

Tijdens de opnames kwam er nog een vijftiende getuige bij: de jood Samuel Hejblum werd op 5 augustus 1942 naar het kamp van Auschwitz-Birkenau afgevoerd. Daar werkte hij gedurende twee weken bij een speciaal commando dat dienst deed in de eerste gaskamers. Hij moest onder meer de lijken naar de crematoria dragen. Later moest hij ook de goederenwagons waarmee de Joden uit alle delen van Europa in Auschwitz werden aangevoerd, leegmaken en hun schamele bezittingen sorteren. Het is een unieke getuigenis van een van de weinige overlevenden van een Sondercommando.

 

 

Vrouwenconcentratiekamp

Werken voor Philips (in Kamp Vught)

Collectie voormalige Stichting Film en Wetenschap

 

Aantal personen: 2
Interviewer: Fred de Kok
Aantal interviews: 7
Produktiedatum: 1982
Soort interview(s): wetenschappelijk
Drager: 6 geluidsbanden + 2 cassettebanden
Toegankelijkheid: beperkt
Transcriptie: geen

De gesprekken met Tineke Wibaut (1922-1996, schoondochter van de bekende Amsterdamse wethouder Wibaut) en mw. Wijnalda concentreren zich rond hun ervaringen in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en hun daaropvolgende internering in kamp Vught en vervolgens in het vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück. Zij spreken onder meer over het werk dat zij in Vught voor Philips verrichtten en in Ravenbrück voor het Duitse elektronicaconcern Telefunken.

 

Geïnterviewde(n): mw. V.E. Wibaut-Guilonard (4x), mw. Wijnalda (3x)

Onderwerp: Tweede Wereldoorlog, verzet, kamp Vught, vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück

Nederlandse filmindustrie tijdens Tweede Wereldoorlog

Collectie voormalige Stichting Film en Wetenschap

 

Interviewers: Egbert Barten, Jan Pet, Mette Peters, Aad van der Struis

Aantal personen: 13

Aantal interviews: 19

Type interview(s): wetenschappelijk
Productiedatum: 1987-1993

Toegankelijkheid: beperkt
Transcriptie: geen

 

 

“Werden er in de oorlog films gemaakt?”, vraagt men je vaak als je zegt dat je al jarenlang onderzoek doet naar de Nederlandse film in de Tweede Wereldoorlog. Jawel, je kunt het zo gek niet bedenken of het is in Nederland in die tijd gemaakt: speelfilms, documentaires, propagandafilms, animatiefilms, reclamefilms en jeugdfilms.

Egbert Barten interviewde ten behoeve van zijn onderzoek naar De Nederlandse filmindustrie tijdens de Tweede Wereldoorlog de volgende personen:

H.N.J. Beekman, F.P. van den Berg, Joop van Essen, A.C.J. Holla (2x), mw. Hornecker, Frits Kahlenberg, Jan Koelinga (2x), A.W.H. Kommer, R.J. Meijer (3x), E. van Moerkerken, Th.E. van Putten (2x), Gerard Saan, B.P. Wijnberg (2x).

 

In de Filmkrant van Juli/Augustus 2002, nr 235 verschijnt een artikel over dit onderwerp.