menu
Geef een of meerdere zoektermen op.
Gebruik dubbele aanhalingstekens om in de exacte woordvolgorde te zoeken.

Leven met oorlogservaringen

Smolinski Foundation
 
Tijdsaanduiding: 1940-1945
Aantal interviews: 192
Toegankelijkheid: beperkt openbaar
Periode interviews: 2019-heden
 

Herman Teerhöfer is er in geslaagd een groot aantal overlevenden te interviewen, uitgaande van hun levensverhaal, over hun persoonlijke ervaring en beleving van de gebeurtenissen en omstandigheden van voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

De indringende verhalen zijn vastgelegd bij de mensen thuis, in beeld en geluid. Alle geïnterviewden geven in het interview ook een boodschap voor toekomstige generaties.

 

Centrale vragen in de interviews zijn:

  • Hoe hebben zij kunnen overleven en waar hebben zij kracht uit geput?
  • Waar hebben zij mentale steun uit geput? Wat was hun houvast?
  • Hoe hebben zij ondanks vele verlieservaringen en trauma’s zin gegeven aan hun leven na de oorlog?
  • Hoe hebben zij antisemitisme voorafgaand aan en na afloop van de Tweede Wereldoorlog ervaren?
  • Welke boodschap hebben zij voor de toekomstige generaties in verband met verdraagzaamheid en tolerantie?

 

Van de getuigenissen en verhalen gaat de waarschuwing uit “Nooit meer oorlog” en zij roepen tegelijkertijd op om de vrijheid, die we nu genieten, te koesteren en te vieren.

 

Breed inzetbare interviews
In de loop der jaren is een grote verzameling interviews vervaardigd. De onderwerpen beslaan een breed palet van aspecten van de Tweede Wereldoorlog, door de diverse achtergrond en omgeving waarin de geïnterviewden verkeerden.

 

Smolinski Foundation wil een grote verzameling interviews ontsluiten op een manier die geschikt is om te gebruiken tijdens lessen op scholen en presentaties voor culturele en maatschappelijke organisaties. Daarnaast wordt gewerkt aan digitaal, interactief lesmateriaal. Ook kunnen interviewfragmenten worden gebruikt in museale presentaties.

 

Overzicht van de beschikbare interviews

  • 84 levensverhalen van Auschwitz-overlevenden:
    • 20 geïnterviewden zijn vanuit Kamp Vught gedeporteerd naar Auschwitz
    • 28 geïnterviewden zijn vanuit Kamp Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz
    • 36 geïnterviewden zijn vanuit andere kampen en getto’s buiten Nederland gedeporteerd naar Auschwitz
  • 25 levensverhalen van joodse mensen die in de onderduik tijdens de Tweede Wereldoorlog wisten te overleven
  • 11 levensverhalen van mensen die in de Tweede Wereldoorlog deelgenomen hebben aan het joods verzet
  • 8 levensverhalen van overlevenden van Westerbork en Bergen-Belsen
  • 3 levensverhalen van overlevenden van alleen Westerbork
  • 1 levensverhaal van een overlevende van o.a. Kamp Amersfoort
  • 10 levensverhalen van overlevenden van Jappenkampen in voormalig Nederlands-Indië
  • 2 levensverhalen van mensen die in de Tweede Wereldoorlog kind waren van NSB-ouders
  • 8 levensverhalen van verzetsmensen en oud-politiek gevangenen van Kamp Vught
  • 20 levensverhalen van mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd en die bijvoorbeeld getuige waren van een bombardement (Nijmegen, Tilburg of Rotterdam), of de hongerwinter hebben meegemaakt, of zich bij de bevrijding hebben aangesloten bij de geallieerden, of andere getuigenissen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland
  • 10 levensverhalen van mensen die getuige zijn geweest van de Jodenvervolging in bijvoorbeeld Amsterdam, Leiden en Tilburg, mensen die in de Tweede Wereldoorlog getuige zijn geweest van gevangenen die in Kamp Amersfoort of kamp Vught te werk gesteld werden buiten het kamp. Deze mensen woonden ten tijde van de oorlog in de directe omgeving van Kamp Amersfoort of van Kamp Vught.
  • 10 levensverhalen van mensen die Anne Frank voor en/of tijdens de oorlog in Amsterdam en/of in Westerbork, Auschwitz-Birkenau en/of Bergen-Belsen meegemaakt hebben. Zij waren klasgenoot of hartsvriendin van Anne Frank in Amsterdam, of zij waren medegevangene in Westerbork, Auschwitz-Birkenau en/of Bergen-Belsen.

 

Vrouwenhulpverlening

Bron: NG-1981-7-17, Foto-opdrachten Nederlandse geschiedenis, Rijksmuseum Amsterdam
Fotograaf: Catrien Ariëns, 1979-09

 
Tijdsaanduiding: 1950 - 1990
Aantal interviews: 8
 

Oral history interviews met feministen die een pioniersrol hebben gespeeld in de geestelijke en lichamelijke gezondheidszorg voor vrouwen.

 

Voor korte beschrijvingen van de geïnterviewden zie de website van Artria

Diversiteit van het Amersfoorts Geheugen

 
Toegankelijkheid: Beperkt toegankelijk

 

De afgelopen vijftig jaar is een groot aantal migranten naar Amersfoort gekomen om een nieuw leven op te bouwen. Over hun geschiedenis was in Archief Eemland niets terug te vinden. Om dit te veranderen en toekomstig bronnenonderzoek mogelijk te maken stelt Archief Eemland zich ten doel bronnenmateriaal over migranten te verzamelen. Met het oral history project ‘Diversiteit van het Amersfoorts Geheugen’ is hiervoor een basis gelegd.

Inmiddels bestaat de collectie uit 40 interviews (waarvan 24 openbaar toegankelijk) met Amersfoortse migranten. Op www.archiefeemland.nl staat informatie over de inhoud en achtergrond van het project.

Uit de tentoonstelling ‘Amersfoort Werkt!’ van Museum Flehite in 2005. Acht portretten van personen in hun werkomgeving leggen de verbinding tussen vroeger en nu. De geportretteerden vertellen over hun werk in de stad en hun persoonlijke liefde voor het vak.

Ali en Arlan Alagöz van supermarkt Gözde Plaza. Op de website van Archief Eemland, onder ‘Oral History’, is een interview terug te vinden met de heer Ali Alagöz. © foto:  Tjeerd Jansen

Een kerkscheuring in oorlogstijd

 
Tijdsaanduiding: 1940-1945

GETUIGENVERHALEN.NL

 

Realisatie project:

 

Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (©)

 

Tijdsbestek: 1940-1945
Locatie: Amersfoort
Aantal interviews: 10

 

Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-22u-ug4g

 

Interviews te zien bij:

OORLOGSBRONNEN.NL

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vond in de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN) een kerkstrijd plaats die resulteerde in de zogenaamde Vrijmaking van 1944. Met de Vrijmaking verlieten 90.000 gereformeerden de GKN (ongeveer twaalf procent) en stichtten een nieuw kerkgenootschap, later de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) genoemd.

Over de beleving van de kerkscheuring in oorlogstijd door destijds jonge gemeenteleden is weinig bekend.
In dit oral history-project project komt een aantal van hen aan het woord. Centraal staat de vraag hoe zij de kerkscheuring in oorlogstijd hebben ervaren.

 

Het schisma in oorlogstijd was een ingrijpende gebeurtenis. Het nationaalsocialisme werd door de meeste gereformeerden als een antichristelijke ideologie beschouwd. De leden van de GKN speelden dan ook een relatief grote rol in het verzet tegen de bezetter, al zijn er ook bekende gereformeerden die zich aansloten bij NSB en SS. De verdeeldheid kon tweeledig zijn: zowel voor of tegen het nazisme, als zowel voor of tegen de kerkscheuring. De nauwe banden van vriendschap en familie binnen de gemeenschap stonden in ieder geval onder grote druk. Van meet af aan zijn zij die tot een afscheiding overgingen, bekritiseerd vanwege de verbroken eenheid. De Vrijgemaakten benadrukten echter dat het hen in kerk en samenleving om dezelfde strijd voor vrijheid van geweten ging.

Bridge over the river IJssel near Kampen in 1941 - HOLLANDISH HIGHWAY / ALPHONS HUSTINX
 

Kamp Amersfoort

kampamersfoort.nl

Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort
 
Tijdsaanduiding: 1941-1945
Aantal interviews: 74
 

Nationaal Monument Kamp Amersfoort, op de grens van Leusden en Amersfoort, is een van de drie bekendste Nederlandse herinneringscentra. In de periode 1941 tot 1945 hebben ongeveer 37.000 gevangenen voor korte of langere tijd vastgezeten in dit doorgangs-, tevens strafkamp dat onder direct bevel stond van de SS.

In de loop der jaren heeft Nationaal Monument Kamp Amersfoort meer dan 100 oud-gevangenen kunnen interviewen over hun tijd in het kamp tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit zijn bijzondere interviews, die een indrukwekkend inkijkje geven in hoe het leven indertijd was in Kamp Amersfoort. Verhalen over strafappèls, het slechte eten, het wrede regime, maar ook over medegevangenen en hoe je als gevangene probeerde te overleven. Voor zover mogelijk worden alle interviews in de komende tijd beschikbaar gesteld.