menu

Veldwerk: ervaringen van vluchtelingen

 

Aantal interviews: 46

(waarvan 34 ontsloten voor docenten via het Archief voor het Onderwijs)

Opgeslagen bij:

  • DAMS (beeldbank stedelijke musea Antwerpen)
  • Meemoo (Vlaams Instituut voor het Archief)
  • Speciallyunknown.eu (interviews beschikbaar na registratie, transcripties in Engelse vertaling)

Transcripties: ja

 

In 2017 startte het museum het veldwerkersproject. Veldwerkers zijn mensen met een vluchtverleden en/of migratie-achtergrond. Tijdens dit project namen ze interviews af van mensen met een vluchtverhaal.

De veldwerkers stonden dicht bij de geïnterviewde. Ze spraken zijn/haar thuistaal en kenden de regio of het thuisland van hun gesprekspartner.

 

Veldwerker ben je niet zomaar. We organiseerden een intense opleiding in erfgoedmethodieken en interviewtechnieken. Onze veldwerkers – Wendy Abusabal Sanchez, Andres Lübbert, Sanaa El Fekri, Wendy Kegels, Diana Dimbueni, Polina Gerelchuk, Samer Jadallah, Ursula Jaramillo, Wendy Kegels, Samuel Pinillos, Vida Razavi – verzamelden meer dan 30 inspirerende vluchtverhalen. De verhalen maken nu deel uit van de museumcollectie. Ze zijn ook de basis van een aantal kleine en grote producties, tentoonstellingen en activiteiten die we in samenwerking met externe partners organiseren.

 

redstarline.be/veldwerk

 

Veldwerkers project in opdracht van Red Star Line Museum (in het kader van Specially Unknown EU project)

 

speciallyunknown.eu

 

De 32ste dag’, een film die een van de veldwerkers, Andrés Lübbert, voor het project maakte. Andrés is de zoon van cameraman Jorge Lübbert, die eind jaren zeventig uit Chili vluchtte. Vader Jorge maakte een ‘stomme’ film over deze gebeurtenis waarin hij zijn trauma’s probeerde te verwerken. Zoon Andrés maakte de film opnieuw, in het Antwerpen van vandaag.

 

Beide films worden naast elkaar afgespeeld in split screen mode, afgewisseld met beelden uit conflictgebieden die Jorge als cameraman maakte, en getuigenissen uit het veldwerkersproject. Op deze manier worden heden en verleden met elkaar verweven tot een resultaat van een multigenerationeel trauma, en een harde en ongemakkelijke reflectie over de emotionele ballast van ‘de vluchteling’. Tegelijkertijd is de film een pamflet over kunst als middel om de trauma’s te boven te komen.

 

Het communisme

 

Aantal interviews: 372

fra: 351

ndl: 13

deu: 5

onbekend: 3

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

José Gotovitch werd geboren in 1940. Licenciaat geschiedenis van de Université libre de Bruxelles (ULB), waar hij zelf lange tijd hedendaagse geschiedenis doceerde. Zijn doctorale verhandeling uit 1988 betrof de Belgische communisten van 1939 tot 1944.  Gotovitch was sinds 1967 werkzaam bij het Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede wereldoolog, het latere CegeSoma. Hij was er directeur van 1988 tot 2005. Hij was ook lang wetenschappelijk directeur van het Centre des archives communistes de Belgique (CARCOB) .

José Gotovitch bestudeerde voornamelijk het communisme in België maar ook de Kommunistische Internationale  in Moskou. Hij werkte ook over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in een sociale en prosopografische context. De vele  interviews (bijna 400) die hij maakte tussen  1970 en het eind van de jaren ’90 betreffen grotendeels het  communisme in België (KPB), maar ook de verzetsgroepen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de collaboratie (Rex, flamingantisme). Hij interviewde o.a. vele binnen- en buitenlandse politici, ministers en secretarissen-generaal . In het kielzog van die interviews publiceerde hij een groot aantal artikels en werken zoals L’An 1940 ; Du rouge au tricolore ; Du communisme et des communistes en Belgique : approches critiques ; L’Europe des communistes : identités politiques européennes ; La Seconde Guerre mondiale en Belgique : orientation archivistique ; Les occupations allemandes en Belgique, etc.

De clandestiene oorlog

 

Aantal interviews: 19

fra: 16

ndl: 1

onbekend: 2

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Jean Dujardin was licentiaat in de diplomatieke wetenschappen van de  Université de Liège. Hij verwierf zijn diploma in 1964 en werd onmiddellijk onderzoeker bij het Nationaal centrum voor de Geschiedenis van de twee Wereldoorlogen en bij zijn oprichting in  1968 van het NSCGWOII. Hij overleed op 49-jarige leeftijd als gevolg van een ziekte.

Het doel van  Jean Dujardin tijdens zijn carrière was om het grote publiek een betere kennis van de Tweede Wereldoorlog bij te brengen o.a. via pedagogische dossiers en tentoonstellingen.

Hij nam 19 interviews af tussen 1970 en 1984, meestal i.v.m. de “clandestiene oorlog” (inlichtingendiensten, pers, radio). Hij interesseerde zich voor de netwerken « Luc », Zéro, BOUCLE en MILL. Hij maakte ook een inventaris van de sluikpers bewaard in België. Zijn onderzoek over het netwerk « Marc » en de functionering van de Veiligheid van de Staat in Londen bleef door  zijn overlijden onafgewerkt.

De oorlogskinderen

 

Aantal interviews: 122

ndl: 57

fra: 42

deu: 9

onbekend: 13

Transcripties: geen

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Gerlinda Swillen is licentiaat Germaanse talen en geaggregeerde voor het hoger secundair onderwijs (1964). In 2016 verdedigde ze aan de VUB een doctorsthesis over de oorlogskinderen.  Van 2009 tot 2013 was ze woordvoerder van het internationaal netwerk  BOW i.n. (Born Of War  international network).

Mondelinge getuigenissen vormen een van de belangrijkste bronnen voor het onderzoek van Gerlinda Swillen over de oorlogskinderen. Sinds 2008 heeft ze  tientallen getuigen geïnterviewd.  De gedigitaliseerde interviews werden neergelegd bij het CegeSoma. De kinderen geboren uit een relatie van Belgische moeders met Duitse vaders werden in het Frans, Nederlands of Duits geïnterviewd. Dit geluidsarchief werd aangevuld met vele foto’s. Een groot aantal getuigen wil  anoniem blijven en de opnames zijn dus nog niet vrij raadpleegbaar. Een specifieke toelating wordt verstrekt door de onderzoekster.  

Bezet België

 

Aantal interviews: 54

nld: 45

fra: 3

onbekend: 6

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Dirk Martin studeerde geschiedenis aan de VUB waar hij een doctoraatsthesis over het lokale politieke personeel in het interbellum verdedigde. Hij was wetenschappelijk medewerker van het  CegeSoma van 1979 tot 2016 waar hij verschillende functies uitoefende: hoofd van het Archief en van de sector Documentatie en directeur ad interim. Hij maakte ook deel uit van verschillende officiële en associatieve beheersorganen in de wetenschappelijke sector. Hij was o.a. secretaris van de groepering Documentatie van de Federale Wetenschappelijke Instellingen. Hij verliet het  CegeSoma na er directeur te zijn geweest van september tot december 2016.

Dirk Martin werkte over verschillende onderzoeksthema’s zoals de Belgische buitenlandse politiek voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, de gemeentepolitiek in het interbellum, de (Duitse) kultuurpolitiek tijdens de bezetting en meer in het algemeen de bronnen m.b.t. de geschiedenis van België tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In de context van zijn onderzoek maakte hij tussen 1980 en 2001 een vijftigtal interviews, meestal in het Nederlands. Als thema’s komen o.a. collaboratie en verzet in bezet België aan bod. Verschillende interviews behandelen deze problematiek op lokaal vlak: Gent, Leuven, Antwerpen. Resultaat van zijn onderzoek waren o.a. enkele belangrijke werken als De Rijksuniversiteit Gent tijdens de bezetting 1940-1944. Leven met de vijand  of ook Antwerpen tijdens de bezetting/ Anvers sous l’Occupation, 1940-1945.

Andere interviews van Dirk Martin behandelen cultuur en kunst tijdens de bezetting (dans, muziek, literatuur), de Belgen in Groot-Brittannië en de USA tijdens de Tweede Wereldoorlog, de propaganda en het Belgisch syndicalisme in het buitenland. 

De Rijksuniversiteit Gent tijdens de bezetting 1940-1944 : leven met de vijand
Dirk Martin

Gepubliceerd in 1985 in Gent door Archief van de Rijksuniversiteit Gent

Antwerpen 1940-1945

Dirk Martin, Lieve Saerens

ISBN: 9789085422488 
augustus 2011 

De katholieke Kerk en de Katholieke Arbeidersjeugd

 

Aantal interviews: 4

nld: 1

fra: 3

Transcripties: nee

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Frans Selleslagh was een van de belangrijke figuren van het CegeSoma sinds zijn oprichting in 1969. Hij maakte een licentiaatsverhandeling over het aktivisme tussen 1914 en 1916. Lange tijd werkte hij aan het verzamelen en ordenen van documenten over de oorlogsperiode. Zijn onderzoek richtte zich vooral op de Katholieke Arbeidersjeugd, de verplichte tewerkstelling in Duitsland en de katholieke Kerk. Hij was een van de drijvende krachten achter de ontwikkeling van de sector Beeld en geluid van de instelling omdat hij het belang van deze bronnen ten volle begreep. In 2002 werd hij op rust gesteld waarna hij als vrijwilliger meewerkte aan de ordening van de archieven van het aartsbisdom Mechelen. In 2008 overleed hij na een ziekte.

Schafttijd

 

Aantal interviews: 17

Interviews en transcripties benaderbaar via:

mondelinge bron

Hoewel er niks alledaagser is dan de lunchpauze weten we er nog weinig over. Amsab-ISG gaat met een project rond schafttijd de uitdaging aan om zicht te geven op de invulling van de middagpauze van de werkende mens in het verleden en vandaag.

 

Food … is not only a collection of products that can be used for statistical or nutritional studies. It is also, and at the same time, a system of communication, a body of images, a protocol of usages, situations and behavior. (Roland Barthes, 1975).

 

Het project bestaat uit de inventarisatie, registratie en duurzame bewaring van de in het verleden verzamelde getuigenissen rond schafttijd en het verzamelen en registreren van verhalen die de lacunes in dit erfgoed dichten. Boeiende podcasts ontsluiten de getuigenissen voor het publiek. Op metaniveau focust dit project op zowel het potentieel als de problematiek van mondelinge getuigenissen in de collecties van de diverse erfgoedinstellingen. FARO is partner voor het opzetten van een collegagroep hierrond.

 

Partnerorganisaties

  • FARO
  • Industriemuseum Gent
  • Centrum Agrarische Geschiedenis Leuven
  • Erfgoedcel Brussel van de Vlaamse Gemeenschapscommissie
  • Kusterfgoed
  • Riolenmuseum Brussel
  • Werkplaats Immaterieel Erfgoed
  • Archiefpunt
  • Red Star Line

 

Ik woon in een Monument

 

 

Aantal interviews: 8

Geluidsbestand: mov

Transcripties: geen

Toegankelijkheid: eenmalige registratie en login

Conforta, Arena en Unitas zijn oude volkse wijken in Deurne, Antwerpen met een bijzonder historisch en architecturaal karakter. In Conforta vind je de eerste koopwoningen voor arbeiders, de Unitas wijk is een schoolvoorbeeld van een tuinwijk en Arena -ontworpen door Renaat Braem- is een modernistische monument van sociale huisvesting. Het project werd niet enkel een onderzoek naar de geschiedenis en de architectuur van de wijken. De bewoners werden er intensief bij betrokken. Maandenlang werd met de bewoners van de wijken gepraat en gewerkt. Het project tracht ook de sociale relaties in de buurten te versterken.

 

Het project mondt uit in een huis-aan-huis blad dat iedere bewoner ontvangt en een tentoonstelling met foto’s, documenten en getuigenissen in de feestzaal van de plaatselijke middelbare school. In een salon – ingericht in een lager gedeelte van de feestzaal – kunnen bezoekers kijken naar familiefoto’s en de video met getuigenissen van bewoners thuis en impressies van de wijk.

 

Project websites:

 

TERENJAVANDIJK.NET

 

schattenvandeurne.be

Voor de film werd een viertal bewoners gezocht die bereid waren voor de camera te komen en die aanstekelijke vertellers waren. Ze moesten op een – voor de wijk – representatieve plek wonen. Door de bewoners thuis te filmen kon naast hun verhaal ook de woonsituatie naar voren komen. Om de verschillende wijken en woningen ten opzichte van elkaar te lokaliseren werd een fanfare ingeschakeld die een uitgedachte route door Deurne liep. Lengte film: 30 minuten.

 

Vooruit: 100/30

 

Aantal interviews: 5

Geluidsbestand: wav

Transcripties: ja

10-minuten samenvattingen: ja

Toegankelijkheid: eenmalige registratie en login

De honderdste verjaardag (2013) van het Feestlokaal Vooruit en de dertigste verjaardag van het Kunstencentrum dat er in gehuisvest is, biedt een gelegenheid om het rijke materiële en immateriële erfgoed van het gebouw, de socialistische coöperatieve Vooruit en zijn culturele werking en het Kunstencentrum te ontsluiten voor een breed publiek.

De promotoren en externe partners willen een rijke ‘content’ ontwikkelen door materieel en immaterieel erfgoed op te sporen, te valoriseren en laagdrempelig te presenteren. Daarvoor wordt het documentair erfgoed bewaard door AMSAB-Instituut voor Sociale Geschiedenis en het Kunstencentrum geëxploreerd. Daarnaast worden er drie projecten mondelinge geschiedenis uitgevoerd over de geschiedenis van de laatste halve eeuw van Vooruit.

De ontsluiting gebeurt in de vorm van een website, mobiele ICT toepassingen in het Feestlokaal Vooruit, een tentoonstelling in het STAM en een publieksboek. Hiervoor wordt een beroep gedaan op de ervaring en know how van de externe partners.
De 100/30ste verjaardag van Vooruit zal zonder twijfel een breed publiek aanspreken en ook veel media-aandacht krijgen. Dit project wil hierop anticiperen met een kwaliteitsvol erfgoedproject waarin UGent-historici, -kunsthistorici, -architecten en -multimedia-ingenieurs een bijdrage leveren. Het past in de goede nabuurschap waarin Vooruit en UGent ‘rug aan rug’ leven en het zal bijdragen tot de uitstraling van de UGent

 

 

Auteur: Liesbet Nys
ISBN: 9789491376481

Achter de iconische gevel van De Vooruit schuilt een rijke geschiedenis. Een verhaal van 100 jaar vallen en opstaan.

de vooruit/geschiedenis

 

Werking van de coöperatie Vooruit from Geertjan Tillmans on Vimeo.

Over bloemetjes en bijtjes

Aantal interviews: 3

Geluidsbron: audiocassettes

Gedigitaliseerd: mov

Transcripties: ja

10-minuten samenvattingen: ja

Toegankelijkheid: eenmalige registratie en login

Interviews afgenomen in het kader van het project ‘Over de bloemetjes en de bijtjes’, seksuele voorlichting in en rond het socialistisch milieu.

Auteur: Nele Bracke
Aantal Pagina’s: 498
Jaar: 1999

 

 

Artikel van Wis Geysen gepubliceerd in Begeerte heeft ons aangeraakt.

Over bloemetjes en bijtjes : seksuele voorlichting in en rond het socialistisch milieu

pg. 281-309