Philips-commando

Collectie voormalige Stichting Film en Wetenschap

 

Interviewers: : Th. Minderaa, J. Rijken, W. Velema
Aantal interviews: 6

Geluidsdrager: 7 geluidsbanden
Type interview(s): wetenschappelijk
Productiedatum: 1971-73

Toegankelijkheid: b.v. onderzoek
Transcriptie: 4 van de 6 volledige transcriptie

 

 

Dr. E.J.W. Verwey, curator van de RUU, nam het initiatief tot een onderzoek naar het Philips-commando in het concentratiekamp Vught, na een reünie van personen die erbij betrokken waren geweest. 
Verwey had zelf ook in het kamp gezeten. Via prof. von der Dunk werd student W. Velema bereid gevonden het onderzoek uit te voeren en een doctoraalscriptie over het onderwerp te schrijven.
Braakman, Laman Trip, Peeters en De Wit worden tezamen geïnterviewd. Zij waren indertijd bij de leiding van het Commando betrokken en hadden zo met de dagelijkse praktijk van ‘Vught’ te maken. Met Philips en Rathenau wordt tevens meer algemeen gesproken over het Philipsconcern in de periode 1940-45. F. Philips, ten tijde van het gesprek president van de Raad van Bestuur van de NV Philips, was toen directeur van de Philips-fabrieken in Eindhoven. Rathenau was onder meer betrokken bij de joodse (SOBU) werkplaats van Philips. Op het moment dat het gesprek plaatsvond was hij bijzonder hoogleraar wis- en natuurkunde aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam.

 

Retourtje Sachsenhausen

GETUIGENVERHALEN.NL

 

Realisatie project:

Stichting Nationaal Monument Kamp Vught

 

Tijdsbestek: 1940-1945
Locatie: Vught, Sachsenhausen
Aantal interviews: 11

 

Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-xr5-8pmv

 

Interviews te zien via:

 

Hoewel er gedurende de hele bezettingstijd gevangenen vanuit concentratiekamp Vught naar concentratiekamp Sachsenhausen werden afgevoerd, zijn de treinen die op 5 en 6 september 1944 vertrokken het meest berucht. Zo’n drieduizend mannen werden toen gedeporteerd, slechts de helft van hen keerde terug.

 

Met een aantal overlevenden van deze transporten zijn in 2008 interviews gehouden over hun oorlogservaringen. De geïnterviewden gaan in op de verschillen tussen het Nederlandse en het Duitse concentratiekamp, de dwangarbeid die zij moesten verrichten, hun overlevingsstrategieën en op  de gevolgen van het kampverleden voor hun leven na de oorlog.

 

De interviews met de kampoverlevenden maken deel uit van een project dat door de gemeente Vught, het Vughts Historisch Museum en het Nationaal Monument Kamp Vught is opgezet. In het kader daarvan is onder meer de documentaire ‘Retourtje Sachsenhausen’ gemaakt waarin oud-gevangene Jan van den Ende (interview 04) de reis per trein nogmaals maakt, vergezeld door scholiere Danni Reches die hem over zijn gevangenschap vragen stelt.

Duitse burgers in Kamp Vught

GETUIGENVERHALEN.NL

 

Realisatie project:

Stichting Nationaal Monument Kamp Vught

 

Tijdsbestek: september 1944 – juni 1945
Locatie: Selfkant Duitsland, Vught
Aantal interviews: 9

 

Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-zgm-wjqr

 

In september 1944 werd het SS-concentratiekamp Vught ontruimd. Na de aankomst van de geallieerden kreeg het terrein vrijwel direct een nieuwe bestemming. Het geallieerde leger nam delen van het complex in gebruik en bovendien werden in het kamp duizenden van collaboratie met de Duitse bezetter verdachte Nederlanders geïnterneerd. Minder bekend is dat deze geïnterneerden spoedig gezelschap kregen van duizenden geëvacueerde Duitse burgers.

 

In het kader van dit interviewproject zijn negen  vraaggesprekken gevoerd met Duitse burgers, die tussen november 1944 en mei 1945 gedwongen verbleven in het voormalige concentratiekamp Vught. Hun ervaringen werpen licht op een nog onbekend aspect van de naoorlogse geschiedenis van het kamp. In het bijzonder wordt uit de interviews veel duidelijk over de omgang van Canadese troepen met de gevangenen. Ook komt de verstandhouding tussen de Nederlandse collaborateurs en de geïnterneerde Duitse burgers aan de orde. Hoe hebben de Duitse burgergevangenen het ervaren om met Nederlandse collaborateurs opgesloten te zitten in één kamp? Hoe verliep het contact tussen beide groepen? De verklaringen van de Duitse burgers laten ook zien hoe direct na de oorlog in Nederland werd omgegaan met begrippen als ‘goed’ en ‘fout’.

De in Vught verblijvende Duitse burgers waren afkomstig uit het ‘Selfkantgebiet’, ten oosten van Sittard. In september 1944 was deze streek frontgebied en de rond 6000 bewoners moesten twee maanden later op last van de Britse legerleiding naar kamp Vught overgebracht. Wie achterbleef en werd ontdekt, zou worden doodgeschoten. De Duitse burgers werden overgebracht naar Vught, waar ook duizenden Nederlandse collaborateurs geïnterneerd waren en bovendien Canadese troepen gelegerd waren.

Burgerarbeiders in kamp Vught

GETUIGENVERHALEN.NL

 

Realisatie project:

 

Stichting Nationaal Monument Kamp Vught

 

Tijdsbestek: najaar 1942-1944
Locatie: Selfkant Duitsland, Vught, Cromvoirt
Aantal interviews: 10

(beperkt openbaar)

 

Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-zpz-6g46

 

Kamp Vught was tijdens de Tweede Wereldoorlog het enige SS-concentratiekamp ten westen van de Duitse rijksgrens. Vanaf de eerste werkzaamheden voor de bouw van het kamp, medio 1942, tot aan de ontruiming van het kamp in september 1944, zijn uiteenlopende groepen arbeiders betrokken geweest bij dit kamp. Daarnaast werden omwonenden van het ene op het andere moment geconfronteerd met een instrument van vervolging en terreur. Menigeen werd geraakt door het lot van de gevangenen, probeerde te helpen, maar belandde uiteindelijk zelf achter het prikkeldraad. De verhalen van de omwonenden zijn nog maar in zeer beperkte mate tot de geschiedschrijving doorgedrongen. Evenmin is voldoende aandacht besteed aan de ‘vrijwillige’ arbeid door de burger-arbeiders.

 

In het kader van dit oral history-project zijn acht getuigenissen van Nederlandse burger-arbeiders en omwonenden vastgelegd. Aandacht voor deze vrijwel vergeten groepen betekent ook een interessante inkijk in het gedrag en de dilemma’s waarvoor zij kwamen te staan, de keuzes die werden gemaakt en de consequenties daarvan. Deze groepen ‘omstanders’ krijgen door middel van de interviews een scherper profiel.

 

In 1942 werd begonnen met de bouw van Konzentrationslager Herzogenbusch, zoals Kamp Vught officieel heette. Toen de eerste uitgehongerde en afgebeulde gevangenen in januari 1943 uit kamp Amersfoort aankwamen, was Vught nog niet gereed. De gevangenen moesten het kamp zelf afbouwen. De miserabele omstandigheden kostten in de eerste maanden al enige honderden mensen het leven. In totaal werden ruim 31.000 mensen tussen januari 1943 en september 1944 korte of langere tijd opgesloten in het kamp. Behalve 12.000 Joden zaten in Vught ook politieke gevangenen, verzetsstrijders, Jehovah’s Getuigen, studenten, zwarthandelaren en illegale slachters, criminelen en gijzelaars. Van hen vonden meer dan 750 kinderen, vrouwen en mannen in het kamp de dood door honger, ziekte en mishandeling.

Joodse kinderen in kamp Vught

Een van de meest tragische gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

joodsekindereninkampvught.nl

 

 

Huffener, kand. M.C.C. (2003): Thematische collectie: Kindertransporten ‘Joodse kinderen in kamp Vught’ – Interviews (2003) en documentaires (2007). DANS. https://doi.org/10.17026/dans-23w-qcj9

 

Aantal interviews: 8

Een van de meest tragische gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Op 6 en 7 juni 1943 vertrokken twee treinen met Joodse kinderen uit kamp Vught. Alle kinderen onder de 16 moesten weg, hun moeders mochten mee. Er werd gezegd dat ze naar een speciaal kinderkamp in de buurt zouden gaan. Maar de treinen gingen naar het doorgangskamp Westerbork. En vervolgens naar Sobibor in Polen. De bijna 1300 Joodse kinderen werden hier vrijwel direct na aankomst om het leven gebracht.