menu

Mondelinge geschiedenis van de Mijnstreek

Mijnwerkers die afdalen in de mijn van Zwartberg. Op de voorgrond een kolenwagentje.(1927) - Nels en Thill

 

Aantal interviews: 43

Aantal personen: 49

Gedetailleerdere beschrijving van het interview in de erfgoeddatabank:

erfgoedplus.be

Toegankelijkheid: contacteer erfgoedcelmijnerfgoed.be

Sinds haar ontstaan in 2007 heeft de Erfgoedcel heel wat projecten in en over de Mijnstreek opgestart of ondersteund. Als voorbereiding op een publicatie, een tentoonstelling of een ander erfgoedevenement werden niet zelden mondelinge bronnen verzameld. Stuk voor stuk interessante getuigenissen die een of meerdere aspecten van het verleden van de Belgisch Limburgse Mijnstreek belichten!

De teller staat ondertussen op meer dan 200 mondelinge bronnen!

 

Omdat we deze schat aan informatie niet verloren willen laten gaan (bijvoorbeeld voor wetenschappelijk onderzoek) zijn we momenteel druk bezig om deze bronnen via de bibliotheek van Genk te ontsluiten.

 

In een eerste fase zullen we de interviews beschikbaar stellen die wij zelf hebben laten opnemen, los van een project. Sinds 2011 laten we jaarlijks verschillende interviews afnemen van personen met een interessant verhaal.

 

In 2011 begon Erfgoedcel Mijn-Erfgoed met het afnemen van interviews uit de Mijnstreek. Die interviews zijn belangrijke getuigenissen van mensen op leeftijd die het gedeelde geheugen van de Limburgse Mijnstreek kunnen aanvullen. Deze getuigenissen worden niet via een project verzameld, maar leveren een waardevolle bijdrage aan het erfgoed in de Mijnstreek dat samen met de getuigen dreigt te verdwijnen.

Sinds 2011 werden elk jaar enkele mensen geïnterviewd. De teller staat intussen al op 43 interviews van 49 personen, goed voor zo’n 50 uur aan beeldmateriaal!

Expo Sluitertijd

 

Naar aanleiding van 100 jaar steenkoolproductie in de Limburgse Mijnstreek en 25 jaar sluiting van de laatste steenkoolmijn van de Benelux, werkte Erfgoedcel Mijn-Erfgoed in 2017, in samenwerking met persfotograaf Tony Van Galen, de rondreizende expo ‘Sluitertijd’ uit. Deze tentoonstelling, met een 35-tal foto’s van Tony Van Galen, geeft een sfeerbeeld van de periode van de mijnstakingen en -sluitingen van de jaren 1980 en 1990. Ook werden enkele interviews afgenomen van personen die op de foto’s stonden. 

Veldwerk: ervaringen van vluchtelingen

 

Aantal interviews: 46

(waarvan 34 ontsloten voor docenten via het Archief voor het Onderwijs)

Opgeslagen bij:

  • DAMS (beeldbank stedelijke musea Antwerpen)
  • Meemoo (Vlaams Instituut voor het Archief)
  • Speciallyunknown.eu (interviews beschikbaar na registratie, transcripties in Engelse vertaling)

Transcripties: ja

 

In 2017 startte het museum het veldwerkersproject. Veldwerkers zijn mensen met een vluchtverleden en/of migratie-achtergrond. Tijdens dit project namen ze interviews af van mensen met een vluchtverhaal.

De veldwerkers stonden dicht bij de geïnterviewde. Ze spraken zijn/haar thuistaal en kenden de regio of het thuisland van hun gesprekspartner.

 

Veldwerker ben je niet zomaar. We organiseerden een intense opleiding in erfgoedmethodieken en interviewtechnieken. Onze veldwerkers – Wendy Abusabal Sanchez, Andres Lübbert, Sanaa El Fekri, Wendy Kegels, Diana Dimbueni, Polina Gerelchuk, Samer Jadallah, Ursula Jaramillo, Wendy Kegels, Samuel Pinillos, Vida Razavi – verzamelden meer dan 30 inspirerende vluchtverhalen. De verhalen maken nu deel uit van de museumcollectie. Ze zijn ook de basis van een aantal kleine en grote producties, tentoonstellingen en activiteiten die we in samenwerking met externe partners organiseren.

 

redstarline.be/veldwerk

 

Veldwerkers project in opdracht van Red Star Line Museum (in het kader van Specially Unknown EU project)

 

speciallyunknown.eu

 

De 32ste dag’, een film die een van de veldwerkers, Andrés Lübbert, voor het project maakte. Andrés is de zoon van cameraman Jorge Lübbert, die eind jaren zeventig uit Chili vluchtte. Vader Jorge maakte een ‘stomme’ film over deze gebeurtenis waarin hij zijn trauma’s probeerde te verwerken. Zoon Andrés maakte de film opnieuw, in het Antwerpen van vandaag.

 

Beide films worden naast elkaar afgespeeld in split screen mode, afgewisseld met beelden uit conflictgebieden die Jorge als cameraman maakte, en getuigenissen uit het veldwerkersproject. Op deze manier worden heden en verleden met elkaar verweven tot een resultaat van een multigenerationeel trauma, en een harde en ongemakkelijke reflectie over de emotionele ballast van ‘de vluchteling’. Tegelijkertijd is de film een pamflet over kunst als middel om de trauma’s te boven te komen.

 

Arbeiders- en studentenbeweging voor en na 1968

Arbed - De draadtrekkerij in de jaren 80 van de 20e eeuw

 

Aantal interviews: 31

 

Transcripties: ja

Orginele geluidsdrager: cassetteband

Gedigitaliseerd: mov

Opvraagbaar: éénmalige registratie en login 

 

Interviews over ervaringen als arbeider bij Arbed, Acec en Vynckier  De interviews werden afgenomen voor een onderzoek naar de arbeiders- en studentenbeweging van voor en na 1968.

 

Geïnterviewde groep arbeiders 1950

Arbed: 6

Acec: 10

Vynckier: 3

 

Geïnterviewde groep arbeiders 1970

Arbed: 7

Acec: 4

Vynckier: 1

 

 

 

Het syndicalisme in oorlogstijd

 

Aantal interviews: 37

ndl: 11

fra: 26

Transcripties: geen

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Rik Hemmerijckx is dr. in de geschiedenis van de Vrije Universiteit Brussel. Zijn onderzoek betreft vooral het syndicaal verzet, de geschiedenis van het ABVV, het Renardisme en het communisme in België. Hij werkte achtereenvolgens bij het Instituut voor sociale geschiedenis/AMSAB en als coördinator voor de Auschwitzstichting. Sedert 2008 is hij conservator van het Museum Emile Verhaeren.

 

Zijn interviews betreffen het syndicalisme in oorlogstijd. Ze werden afgenomen tussen 1984 en 1994 en zijn consulteerbaar op aanvraag.

De Vlaamse collaboratie

 

Aantal interviews: 39

ndl: 26

fra: 9

deu: 1

onbekend: 3

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

In zijn interviews besteedde Wim Meyers vooral aandacht aan de Vlaamse collaboratie en in het bijzonder het VNV. De opgenomen gesprekken dateren uit de jaren  1972 tot 1988. De laatste interviews betreffen de Vlaamse collaborerende jeugdbewegingen zoals het NSJV.

De radiouitzendingen tijdens de Tweede Wereldoorlog

 

Aantal interviews: 41

nld: 3

fra: 37

eng: 1

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Michel Vanbergen heeft van 1970 tot  1980 een twintigtal  interviews afgenomen, meestal in het Frans. Zij betreffen de radiouitzendingen tijdens de Tweede Wereldoorlog (Radio Londen, Nationaal Instituut voor Radio-omproep – N.I.R., Radio België, zending Samoyède).

Het fascisme in Spanje en België

 

Aantal interviews: 44

fra: 27

ndl: 14

onbekend: 3

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Luk Kongs was onderzoeker bij het Centrum van 1975 tot zijn overlijden in 1984. Zijn onderzoek betrof vooral het fascisme. Hij begon aan een doctoraatsthesis over het  Verdinaso maar door zijn ziekte en overlijden zou hij zijn werk nooit afmaken. Tussen 1976 en 1983 maakte hij een reeks interviews over het fascisme in Spanje en België.

Uitgaan in Gent

 

Aantal interviews: 39

Geluidsbestand: mp3

Toegankelijkheid: leeszaal, verplichte registratie en op aanvraag 

Transcripties: ja

10-minuten samenvattingen: ja

In het begin van de twintigste eeuw maakt de amusementssector een ware revolutie mee. Nieuwe technieken, nieuwe muziek- en dansstijlen ontwikkelen zich. Ook gent wordt beïnvloed: er is theater, circus, musichall, cinema, zoo, cabaret, dancing, café, opera… De doelstelling van het project is nagaan waar de respondenten tijdens hun jonge jaren uitgingen en op welke manier ze dit deden. Binnen het onderzoek vallen er 3 lijnen te onderscheiden: de eerste is de topografie van de Gentse dancings, de tweede is een doorsnee uitgangsavond reconstrueren en de derde is het uitspitten van de controle en perceptie op dancings.

 

Archiefgeschiedenis: De vakgroep Nieuwste Geschiedenis van de Universiteit Gent voerde onder leiding van Prof. Dr. B. De Wever een onderzoek uit naar het ontspanningsleven in Gent voor de Tweede Wereldoorlog. Daarvoor werden interviews afgenomen met getuigen geboren rond 1920 en voor de oorlog wonend in de Gentse regio. Het project werd gecoördineerd door Marta Michna die een masterscriptie maakte over het onderwerp.

 

Marta Michna. Masterscriptie “Dancings in Gent, 1919-1939”. A-J: 2007-2008

Het onderwerp “Dancings in Gent, 1919 tot 1939” lijkt op het eerste gezicht nogal algemeen.
De lacune die ik tijdens mijn onderzoek ontdekte, verplichtte me echter om een doorgedreven basisonderzoek te voeren. Wegens de veranderlijkheid in de branche van het uitgaansleven bleek het bovendien geen sinecure om tot een overzicht van het veld te komen. Het amusementsleven is een uiterst gevoelige branche. Niet alleen is ze onderhevig aan modegevoelige tendensen en buitenlandse invloeden, daarnaast wordt ze ook voortdurend bedreigd door nakende faillissementen, brandgevaar en stedelijke of provinciale reglementen.
Het imago is belangrijk. Een etablissement verspreidt via allerlei kanalen een bepaalde boodschap, probeert een doelpubliek aan te trekken en een specifieke sfeer uit te stralen. Deze gevoeligheid moet ons doen beseffen  hoeveel er binnen een tijdsspanne van twintig jaar allemaal kan veranderen. Het interbellum is als periode niet op te vatten als één geheel. De roaring twenties en thirsty thirties wijzen op veranderingen die grote  maatschappelijke gevolgen kennen. Daarom hebben we ons tijdens dit onderzoek op de volgende drie zaken toegespitst. Ten eerste de topografie van de dancings te Gent, want kennis van een locatie is cruciaal. Ten tweede de reconstructie van een doorsnee uitgaansavond. Ten derde de houding ten opzichte van dancings in verschillende maatschappelijke lagen.

 

 

Postkaart van Dancing Moderne aan de SintAmandstraat 8. Uitgebaat door mijnheer De Stoop
 

Gentse gasten

Aantal interviews: 40

10-minuten samenvattingen: ja

Transcripties: ja

Geluidsdrager: mp3

Opvraagbaar: éénmalige registratie en login 

 

faro.be/projectendatabank/gentse-gasten

In september 2007 startte Nakhla vzw in samenwerking met haar partners het socio-culturele project Gentse Gasten. Het betreft het verhaal van de eerste generatie Marokkanen in Gent. Wat oorspronkelijk bedoeld was als een verkennend onderzoek onder een beperkte groep Marokkanen uit de Brugse Poort, groeide al snel uit tot een project met meer ambitie. ‘Gentse Gasten’ wil zich toeleggen op het verzamelen én creëren van bronnen in verband met de Marokkaanse migratie naar Gent in de jaren zestig en zeventig. Einddoel is het schrijven van de geschiedenis van de eerste generatie Marokkanen in Gent. De focus in deze ligt echter niet op de totstandkoming van een wetenschappelijk werk, maar op het informeren van een zo groot mogelijk publiek over dit belangrijke, al te vaak vergeten aspect van de Gentse geschiedenis.

Tevens wil het project de aanzet geven tot een geschreven en gesproken archief rond en voor de Marokkaanse gemeenschap en dit ook openstellen voor een ruim publiek. Dit is ook belangrijk om de banden tussen de verschillende generaties aan te halen en een platform te bieden aan het besef en het belang van erfgoed voor het maatschappelijk bewustzijn.

 

40 interviews met Marokkaanse migranten van de eerste en tweede generatie, en bijkomend bevoorrechte getuigen.

 

De documentaire “Mijn tantes uit Gent”, gemaakt door Nakhla en Een Andere Wereld Films.

 

Trailor van Mijn Tantes uit Gent

 

Hun werk, hun leven – 1950 – 2010

Werkneemster UCO Desmet-Guequier, jaren 1960-70

Aantal interviews: 47 

 

Via aanvraag ter plaatse raadplegen in de bibliotheek en volgens de voorwaarden bepaald in de gebruiksovereenkomst met de respondent.

 

Interviews met arbeiders, bedienden en kaderpersoneel van de Gentse textielindustrie

volledige audiointerviews en transcripties in de bibliotheek; metadata, audiofragmenten en korte beschrijving van elk interview worden in 2022 op de website van het museum gepubliceerd; metadata: hetarchief.be

Het project Hun werk, hun leven: Getuigen uit de Gentse textiel 1950-2010 was een logisch vervolg in de veertig jaar oude traditie van het museum om in te zetten op het verzamelen van mondelinge bronnen.

Het bronnenmateriaal is uitgebreid: het gaat om 44 audiobestanden, die in totaal meer dan zes uren interview bevatten en om nog eens 12 mini-documentaires.

 

Het opzetten van dit grootschalig project mondelinge geschiedenis en een ontmoetingsdag voor oud-werknemers en werkgevers van de textielindustrie bleken een waardevolle manier om de collectie te versterken.

 

De interviews van het project mondelinge geschiedenis worden mee opgenomen in het bestaande collectiebeheerssysteem, met transcripties en identificatiefiches. Bovendien kunnen ze gelinkt worden aan de objecten en documenten, die in het kader van het project door schenking verworven zijn (biografisch en participatief verzamelen).

 

– eindverslag van het project in de bibliotheekcollectie opgenomen en raadpleegbaar
– audiofragmenten in de hoofdtentoonstelling ‘Over mensen en machines’ van het museum
– informatiebron voor verhalen op de website
– informatie uit de interviews vormde een basis voor de lezing ‘De ziel van textiel’ door Hilde Langeraert
– fragmenten van interviews zijn verwerkt in posts op social media en in artikels in de museumkrant
– fragmenten van interviews worden verwerkt in het project en de podcast ‘Schafttijd’ van het Amsab

 

OVER MENSEN EN MACHINES

Twaalf mannen en vrouwen, geboren tussen 1660 en 1965, nemen je mee in een universeel verhaal over mensen en machines en hoe die de wereld rondom ons veranderden. Ga op verkenning in vijf levendige ontdekkingsboxen vol historische filmpjes, indrukwekkende machines en verrassende weetjes. Maak er kennis met spinmachine Mule Jenny – in de 18e eeuw door Lieven Bauwens naar het vasteland gesmokkeld – en met de Twijnmolen, de topstukken van het Industriemuseum.

Luister naar de vele persoonlijke verhalen, wandel rondom de selfactor, maak kennis met stoom en stroom, en leg je oor te luisteren bij één van de vele gele luisterpalen.