menu

Gevaert ont-wikkeld

Aantal interviews: 67

Drager: deels video, deels audio

Transcripties: ja

Delen van de interviews zijn ontsloten via

https://gevaert.dezuidrand.be

en de brochure  ‘Ik werkte bij Gevaert’.

De volledige interviews zijn niet ontsloten.

Het Gevaert project werd opgestart in 2016, in navolging van de zoektocht naar een gemeenschappelijk verleden (en identiteit) voor de Zuidrand. De impact van Agfa Gevaert op de streek was enorm. Doordat het archief van Gevaert werd overgeheveld naar het Fotomuseum Antwerpen, kon de Streekvereniging Zuidrand een samenwerking opzetten om dit stukje Zuidrand-geschiedenis vorm te geven. De verhuis van die collectie leidde tot het idee de objecten, archieven, foto’s, affiches, films, camera’s, etc. een stem te geven.

 

GEVAERT ONT-WIKKELD
 

In de zomer van 2018 filmden we, in samenwerking met de Kleine Expeditie, de maquette die gemaakt werd voor de Wereldexpo van 1958 en destijds in de schaduw van het Atomium stond te pronken.

Deze miniatuurweergave van de fabriek uit Mortsel was het startpunt van de virtuele toer “Gevaert ont-wikkeld”. Samen met de vrijwilligers en enkele oud-werknemers, brachten we de verschillende plaatsen op de maquette in kaart en werden de verhalen gelinkt aan de juiste locatie.

Het prachtige resultaat van deze samenwerking kan je via onderstaande link ontdekken.

 

gevaert.dezuidrand.be

PUBLICATIE “IK WERK(TE) BIJ GEVAERT”
 

Samen met tientallen vrijwilligers ging de Zuidrand op zoek naar verhalen over het werken bij Gevaert. Er werden verhalendagen georganiseerd, interviews afgenomen en oproepen gelanceerd. In 2018, naar aanleiding van de 150ste verjaardag van Lieven Gevaert pakte de Streekvereniging Zuidrand uit met de publicatie “Ik werk(te) bij Gevaert”, hier te downloaden. Hierin zijn verhalen, interviews, tekeningen, foto’s, etc. opgenomen over het werk in de fabriek, door de ogen van de vroegere werknemers van Gevaert.

Deze publicatie was slechts het eerste deel van het project. We wilden de fantastische verhalen en interviews ook koppelen aan de plaatsen in de fabriek waar ze zich afspeelden.

De Belgische Kommunistische Partij en de Spaanse burgeroorlog

 

Aantal interviews: 68

ndl: 34

fra: 31

eng: 2

onbekend: 1

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Rudi Van Doorslaer is historicus van de Universiteit Gent en schreef een doctoraatsthesis getiteld Kinderen van het getto. Joodse revolutionairen in België, 1925-1940, verdedigd in 1990. Van  1977 tot 1980 was hij tijdelijk attaché bij het Centrum; in 1985 werd hij aangeworven als vast onderzoeker. Hij was gedurende twee jaar  hoofd van de Studiecommissie Joodse goederen bij de diensten van de Eerste minister. Van 1996 tot  2005 was hij hoofdredacteur van de Bijdragen tot de eigentijdse geschiedenis. Hij volgde José Gotovitch op als directeur van het Cegesoma tot 2016. Zijn belangrijkste gepubliceerde historische onderzoeksthema’s betreffen de Joodse geschiedenis, migraties, communisme en anti-communisme, de Spaanse burgeroorlog en andere onderwerpen i.v.m. de Tweede Wereldoorlog.

De interviews van Rudi Van Doorslaer betreffen vooral de Belgische Kommunistische Partij. Hij sprak o.a. met verschillende getuigen die gedurende de Tweede Wereldoorlog actief waren in de KPB in verschillende Belgische steden (Antwerpen, Kortrijk, Brussel, Aalst, …), maar ook in het kader van de Spaanse burgeroorlog. Hij wilde vooral de structuur van de partij begrijpen . Er zijn twee periodes te onderscheiden in zijn interviews. Tussen  1976 en 1979 ging het vooral om de KPB. Van 1983 tot 1989 dan komt de KPB nog steeds aan bod, maar vooral in de context van  de Spanjevrijwilligers.

Daarbij kwamen nog enkele interviews van Joodse vluchtelingen om de  kennis van de Joodse geschiedenis te verdiepen.

Bezet België

 

Aantal interviews: 54

nld: 45

fra: 3

onbekend: 6

Transcripties: gedeeltelijk

Originele dragers: audiotapes, audiocassettes en minidisks

Huidige bestanden: mp3; wav; flac

Toegankelijkheid: in de leeszaal

Verplichte registratie als lezer van het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.

Dirk Martin studeerde geschiedenis aan de VUB waar hij een doctoraatsthesis over het lokale politieke personeel in het interbellum verdedigde. Hij was wetenschappelijk medewerker van het  CegeSoma van 1979 tot 2016 waar hij verschillende functies uitoefende: hoofd van het Archief en van de sector Documentatie en directeur ad interim. Hij maakte ook deel uit van verschillende officiële en associatieve beheersorganen in de wetenschappelijke sector. Hij was o.a. secretaris van de groepering Documentatie van de Federale Wetenschappelijke Instellingen. Hij verliet het  CegeSoma na er directeur te zijn geweest van september tot december 2016.

Dirk Martin werkte over verschillende onderzoeksthema’s zoals de Belgische buitenlandse politiek voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, de gemeentepolitiek in het interbellum, de (Duitse) kultuurpolitiek tijdens de bezetting en meer in het algemeen de bronnen m.b.t. de geschiedenis van België tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In de context van zijn onderzoek maakte hij tussen 1980 en 2001 een vijftigtal interviews, meestal in het Nederlands. Als thema’s komen o.a. collaboratie en verzet in bezet België aan bod. Verschillende interviews behandelen deze problematiek op lokaal vlak: Gent, Leuven, Antwerpen. Resultaat van zijn onderzoek waren o.a. enkele belangrijke werken als De Rijksuniversiteit Gent tijdens de bezetting 1940-1944. Leven met de vijand  of ook Antwerpen tijdens de bezetting/ Anvers sous l’Occupation, 1940-1945.

Andere interviews van Dirk Martin behandelen cultuur en kunst tijdens de bezetting (dans, muziek, literatuur), de Belgen in Groot-Brittannië en de USA tijdens de Tweede Wereldoorlog, de propaganda en het Belgisch syndicalisme in het buitenland. 

De Rijksuniversiteit Gent tijdens de bezetting 1940-1944 : leven met de vijand
Dirk Martin

Gepubliceerd in 1985 in Gent door Archief van de Rijksuniversiteit Gent

Antwerpen 1940-1945

Dirk Martin, Lieve Saerens

ISBN: 9789085422488 
augustus 2011 

Vakantiekolonies aan de Belgische Kust (1886-1980)

Aantal interviews: 47

Geluidsbestanden: wav

Transcripties: ja, Nederlands

10-minuten samenvattingen: ja

Toegankelijkheid: verplichte registratie en op aanvraag

 

vakantiekolonies.be

 

Archiefgeschiedenis: De interviews werden afgenomen door studenten Nieuwste Geschiedenis (UGent), voor het vak Kwalitatieve Methoden – partime mondelinge geschiedenis gedoceerd door Bruno De Wever voor het project Vakantiekolonies aan de Belgische kust (1886-1980) van Amsab-ISG.

 

Hoewel vakantiekolonies tot in de jaren tachtig een wijdverspreid fenomeen waren, is er nog weinig onderzoek naar gebeurd. De eerste vakantiekolonies ontstonden vanuit de Schoolstrijd. Naast dit politieke doel was hun belangrijkste taak de gezondheid van de arbeiderskinderen te verbeteren. Na de Eerste Wereldoorlog begonnen alle Belgische zuilorganisaties vakantiekolonies in te richten.

 

De vakantiekolonies verschilden niet alleen in politieke achtergrond. In tegenstelling tot de katholieke bijvoorbeeld, waren de socialistische vakantiekolonies meisjes en jongens gemengd. Op het einde van de jaren 1960 beleefden de vakantiekolonies hun hoogdagen. De nadruk lag nu niet meer zozeer op de gezondheid maar op een zinvolle vrijetijdsbesteding. Samen met de professionalisering van het koloniepersoneel, verschoof het cliënteel van de vakantiehomes van verzwakte arbeiderskinderen naar kinderen uit de middenklasse.

 

Onderzoek naar dit fenomeen is dus heel complex. Kolonies werden zowel ingericht door de overheid, de mutualiteiten, werkgevers, organisaties en particulieren en zijn bijgevolg divers in verschillende aspecten. Niet iedere organisator heeft bronnen nagelaten. Klassieke bronnen ontbreken dikwijls en indien ze aanwezig zijn, geven ze ons niet meteen een beeld van het verblijf in de kolonie.

 

Het registreren van mondelinge getuigenissen is hier aangewezen enerzijds om het tekort aan bronnen aan te vullen en anderzijds om te weten te komen hoe koloniegangertjes deze vakanties hebben ervaren. Specifiek voor dit onderzoek, is er nog een reden om mondelinge geschiedenis als methode te gebruiken. In tegenstelling tot ander bronnenmateriaal over de kolonies, is het iconografisch materiaal wel overvloedig bewaard gebleven. Meestal in de vorm van postkaartjes. Deze tonen ons hoe de inrichters hun kolonie naar buiten wilden tonen. Ook de filmpjes waarover we beschikken zijn propaganda voor de kolonies en hun organisatoren. Deze beelden moeten dus met andere bronnen en getuigenissen aangevuld worden. Omwille van de diversiteit aan vakantiekolonies en door de verschillende aspecten van de Vakantie, zijn er drie grote lijnen in ons onderzoek: – Wie ging er naar de vakantiekolonie? – Hoe werd de vakantiekolonie ervaren? – Hoe keken buitenstaanders naar de vakantiekolonies?

 

 

 

“We Zijn Goed Aangekomen! Vakantiekolonies Aan de Belgische Kust [1887-1980].” Bijdragen van Het Museum van de Vlaamse Sociale Strijd van de Provincie Oost-Vlaanderen, vol. 25, ASP Editions ; Amsab-ISG, 2010. Auteur:

 

Auteur: Martine Vermandere
Uitgever: Aspeditions
ISBN: 9789054876946

In dit boek schetst auteur Martine Vermandere de rijke geschiedenis van het fenomeen vakantiekolonies, van de opvang van arbeiderskinderen door liefdadigheidsinstellingen op het einde van de 19e eeuw tot de professionalisering van de kolonies door de ziekenfondsen na de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van uniek fotomateriaal en getuigenissen van mooie en minder mooie herinneringen, voert dit boek je mee door de geschiedenis van de vakantiekolonies in al haar aspecten.

Hun werk, hun leven – 1900-1950

Aantal interviews: 80

Originele drager: VHS-cassette en audiocassette

Toegankelijk: beperkt beschikbaar

Van enkele interviews is er nog videomateriaal beschikbaar en van één interview de audio-opname.

Documentatie van de collectie, bestaand video- en audiomateriaal: in de bibliotheek

De interviews zijn verwerkt in de publicatie van het Museum voor Industriële Archeologie en Textiel:

 

Jan Cleiren, Bie De Graeve, René De Herdt

Gepubliceerd: 1980

Het Industriemuseum was in de beginjaren pionier van de mondelinge geschiedenis in Vlaanderen, met in 1978 het grootschalige project Hun werk, hun leven. Getuigenissen van de Gentse textielwereld 1900-1950. Bie De Graeve interviewde tachtig textielarbeiders.
De tentoonstelling die er uit voortvloeide was een overweldigend succes. Een hele gemeenschap kreeg een gezicht. Het zijn verhalen van mensen die vaak tussen de plooien van de geschiedschrijving vallen.

 

Het grootste deel van de audiobestanden van de interviews zelf bestaan niet meer. Na uitgebreide documentatie werden deze niet meer bewaard (begin jaren 1980 was archivering van audiobestanden nog niet zo gangbaar). Van enkele interviews is er nog videomateriaal beschikbaar en van één interview de audio-opname.

Drenthe in de oorlog

 

Tijdsbestek: 1940-1945
Locatie: Drenthe, Assen, Nieuwlande, Beilen

Aantal interviews: 57

deels toegankelijk

bij het Drents Archief

In de jaren 1985-1990 zijn interviews opgenomen met 57 mensen die een belangrijke rol hebben gespeeld in Drenthe tijdens de Tweede Wereldoorlog. De meeste geïnterviewden waren actief in het Drentse verzet. Veel getuigenverhalen gaan dan ook over verzetsdaden, zoals de overval op het Huis van Bewaring in Assen in 1944, de acties van Knokploeg Noord in het noorden van Drenthe, burgemeester Wytema van Beilen, die weigerde mee te werken aan deportaties van Joden en het gehucht Nieuwlande waar 300 tot 400 ondergedoken Joden de oorlog overleefden, onder meer dankzij verzetsman Johannes Post. Ook zijn slachtoffers van de oorlog geïnterviewd. Daarnaast komen collaborateurs aan het woord die geanonimiseerd hun verhaal hebben verteld. Een van de nsb’ers over wie verteld wordt, was Jacob Luitjens, bijgenaamd De schrik van Roden.
De interviews zijn nu beschreven en deels op internet geplaatst.
Interviews die om privacyredenen niet vrij kunnen worden gegeven, zijn te beluisteren bij het Drents Archief

Nagespeelde verzetssituaties uit de Tweede Wereldoorlog op het platteland in het Drentse dorp Nieuwlande: Duitse soldaten gaan een woning binnen, een man (Dominee Jan Simon van den Bos) komt aangefietst, wil naar binnen maar wordt onder schot gehouden en de kerk naast de pastorie in gedirigeerd. Beelden van publiek en rondlopende soldaten met getrokken pistolen. Een man (Arnold Douwes) fietst langs huizen en levert bonkaarten af, o.a. bij fam. J. van der Helm; een ondergedoken man springt uit een schuur en holt weg door de sneeuw over de weilanden.

Verzetsfilm / M. Levie, 1945-1950

Beeldnummer: 2209-AV7562
Collectie Groninger Archieven

BEELDBANKWO2.NL/NL

https://hdl.handle.net/21.12105/11B492F44A8440919F7B3D8AF4D8EA72

Het Willy Lindwer Holocaust Video Archief

Realisatie:

Willy Lindwer, AVA Productions BV

 

Tijdsbestek: 1940-1945

Locatie: Nederland

Aantal interviews: 83

 

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-x9h-c2ed

—Beschikbaarheid—
Het materiaal is nog niet beschikbaar via DANS. U kunt wel contact opnemen met Willy Lindwer zelf, contactgegevens staan op zijn website.

Filmmaker Willy Lindwer heeft vanaf 1970 een film- en videocollectie opgebouwd waarin de Holocaust centraal staat. Dit materiaal omvat uniek oral history-materiaal op het gebied van de Jodenvervolging in Nederland. In dit project zijn 83 interviews uit deze collectie, vastgelegd in de periode 1986-2004, beschreven en gedigitaliseerd. Ze vormen het ruwe bronnenmateriaal dat is gebruikt voor zeven documentaires.

 

Onder de vele geïnterviewden zijn: Janny Brandes-Brilleslijper, zij was getuige van het overlijden van Anne Frank in Bergen-Belsen, Jehshua en Hennie Birnbaum-Szaja die het weeshuis in Westerbork leidden en Mirjam Bolle- Levie, secretaresse van David Cohen, voorzitter van de Joodse Raad.

Javanen in diaspora

Aankomst Javanen in Paramaribo, 1923

Realisatie:

KITLV en STICHJI

 

Tijdsbestek: vanaf 1890

Aantal interviews: 57

 

Website: javanen-in-diaspora

 

DANS: https://doi.org/10.17026/dans-z8m-97rn

Tot aan 1939 werden circa 33.000 Javanen naar Suriname overgebracht. Na hun contractperiode vestigde de meerderheid zich in Suriname. Slechts een minderheid keerde terug naar Indonesië. De meest beschreven terugkeer is de georganiseerde repatriëring in 1954 van circa 1000 personen naar Indonesië. Deze bestond uit Javaanse ex-contractarbeiders en hun in Suriname geboren (klein)kinderen. Tegen beter weten in kwamen zij niet terecht op Java, maar in Tongar, een plaatsje in West-Sumatra. Daar bleven de meesten niet lang. Hun zoektocht naar een beter leven bracht hen naar andere plaatsen in Indonesië: Pekanbaru, Padang, Medan, Jambi, Jakarta, maar ook opnieuw naar Suriname.

 

Veel minder bekend is de groepsmigratie in 1953 van enkele tientallen Javanen naar het buurland Frans Guyana. Vermoedelijk zijn tot aan het eind van de jaren 60 nog meer personen in groepsverband naar Frans Guyana vertrokken. Tijdens de Surinaamse binnenlandse oorlog weken ook Javanen, vooral vanuit Moengo en Albina, naar Frans Guyana uit. Volgens de Franse bevolkingsgegevens van 2005 wonen momenteel zo’n 1900 Javanen in Frans Guyana.

 

De meest recente omvangrijke landverhuizing van Javaanse Surinamers vond plaats vóór de onafhankelijkheid van Suriname in 1975, dit keer uit Suriname naar Nederland. In de ban van politieke leiders die van mening waren dat de onafhankelijkheid niet goed zou uitpakken voor de positie van de Javanen, vertrokken circa 22.000 Javanen naar Nederland. Onder hen bevonden zich ook degenen die het eerder hadden geprobeerd in Indonesië en in Frans Guyana.

 

Deze meervoudige migratie van de Surinaamse Javanen, is het onderwerp van het levensverhalen project Javaanse Migratie en Erfgoedvorming in Suriname, Indonesië en Nederland. Om van de meervoudige migratiebewegingen en de persoonlijke ervaringen van de Javaanse migranten een helder beeld te krijgen, is een oral history-project opgezet rondom migratie en erfgoedvorming onder de Javanen in Suriname, Indonesië en Nederland.

 

Aan dit project werkten het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie (STICHJI) samen.

De interviews zijn te beluisteren op de website van Javanen in Diaspora, de metadata en de samenvattingen van de interviews zijn opgeslagen in EASY.

Verteld Verleden

Verteld verleden

 

Vanaf midden jaren ’90 van de vorige eeuw tot ongeveer het jaar 2000 heeft het Humanistisch Historisch Centrum een aantal bekende en minder bekende humanisten geïnterviewd over hun leven en hun rol in de humanistische beweging vanaf 1945. Ook mensen uit Vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte (voorheen De Dageraad) en de  Jongeren Vredes Actie komen aan bod. Het zijn belangrijke voorlopers van de moderne na-oorlogse humanistische beweging.

Bystander Memories

 

 

Aantal interviews: 59

 

DANS. https://doi.org/10.17026/dans-zxw-fsxb

(toestemming vereist)

 

 

collections.ushmm.org

 

Zie ook: masterscriptie van Katinka Omon, Omstanders en de jodenvervolging. De herinneringen van negen vrouwen aan de jodenvervolging 1940 – 1945. (2006)

Bystander Memories bevat in totaal 59 interviews met Nederlandse niet-joodse ooggetuigen van de Jodenvervolging. Deze interviews vormen een onderdeel van een project uitgevoerd door het United States Holocaust Memorial Museum, Oral History Department, waar het valt onder de ‘Europe Interview Projects: Interviews with Witnesses, Collaborators, and Perpetrators’.

 

Naast de Nederlandse interviews zijn er ook interviews gemaakt in het (Wit)Russisch, Grieks, Macedonisch, Pools, Oekraiens, Servisch, Ests, Lets, Litouws, Moldavisch, Frans, Duits, Roemeens. De aantallen interviews per land variëren sterk. Het project is in 1996 begonnen en loopt nog steeds, zie website USHMM: ushmm.org/collections/oralhistory/