menu

De Koude Oorlog

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)

Reinwardt Academie, cultureel erfgoed

 

Afstudeeronderzoek met gebruikmaking van de oral history methode
Britt van der Kolk en Bloeme van Bennekom

De Koude Oorlog is nog relatief kort geleden. Het was een periode van angst, onzekerheid en nucleaire dreiging. Iedereen beleefde deze periode anders. Er ontstonden nieuwe politieke partijen en er werden speciale bunkers gebouwd die de bevolking in tijden van aanvallen moesten beschermen. Maar hoe zit het met de overblijfselen uit deze tijd? Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is er voor het erfgoed uit de Koude Oorlog nog te weinig aandacht. Niet alleen voor de bunkers, maar ook voor de verhalen. Met een speciaal project wordt deze periode belicht.

 

faro-in-de-praktijk/koude-oorlog

 

Vrouwengroep Kelompok

Beeld: Landelijke Zwarte Vrouwendag 1986, interviewscene, © fotograaf onbekend, archief Kelompok, collectie IAV-Atria

De verhalen en ervaringen van de vrouwen in de Zwarte, Migranten- en Vluchtelingen-Vrouwenbeweging moeten bewaard blijven. Veel vrouwen uit deze groepen zijn op leeftijd en de tijd dringt om deze historie niet verloren te laten gaan. Het is Atria’s droom om, naast de al aanwezige archieven, de levensverhalen van de vrouwen uit de vrouwengroep Kelompok vast te leggen via Oral History. We kunnen deze geschiedenis alleen blijven doorvertellen aan toekomstige generaties als we NU deze verhalen vastleggen.

 

Vrouwengroep Kelompok
Deze groep Molukse vrouwen had een groot aandeel in de opkomende Zwarte vrouwenbeweging. Kelompok zette o.a. eigen emancipatieprogramma’s op. Het archief van Kelompok kwam in 2016 naar Atria met de wens er een ‘Oral History project’ aan te verbinden. Afgelopen jaren hebben oud-leden van Kelompok het archief verder geordend. Nu is het tijd voor een Oral History project. Alleen door deze geschiedenissen zichtbaar te maken en te bespreken, kunnen we de uitsluiting en het racisme dat in het heden doorwerkt tegengaan.

Molukse takkie

Door takkies met gasten en experts delen Uriël Matahelumual en Rio Lekatompessy verhalen zoals hun Molukse voorouders dat ook deden. Verhalen van daar naar hier, van toen naar nu, van jou en van mij.
Rio en Uriël nemen je mee in hun zoektocht naar de Molukse identiteit. Als derde generatie Molukkers in Nederland is er zoveel te ontdekken over de rijke geschiedenis, de zwarte bladzijdes, maar ook zeker de mooie kanten van de cultuur en portretten van Molukkers anno 2021. Dus laten we beginnen, van wie ben jij?

Zelhemse Verhalen

 

Zelhemse verhalen voor Museum Smedekinck

 

Samen met Erfgoed Gelderland startte in 2019 Museum Smedekinck het project: Zelhemse Verhalen.

Om het Oral History-traject te begeleiden heeft Museum Smedekinck Erfgoed Gelderland ingeschakeld.

Museum Smedekinck biedt geïnteresseerden een tweedaagse cursus Oral History aan waarin zij de fijne kneepjes van het Oral History-interview bijgebracht krijgen. De cursus wordt verzorgd door Erfgoed Gelderland.

Wijk C Utrecht

Groepsportret van vijf bewoners uit Wijk C te Utrecht

volksbuurtmuseum.nl

 

hetutrechtsarchief.nl

 

Aantal interviews: 248

 

Op termijn online en in de studiezaal 

 

Interviews met bewoners van Wijk C

In de komende jaren wordt een groot deel van het archief, met de steun van het Mondriaanfonds, gedigitaliseerd, beschreven en gepubliceerd op hetutrechtsarchief.nl en volksbuurtmuseum.nl. De collectie wordt in langdurige bruikleen gegeven aan Het Utrechts Archief, waar de originelen worden opgenomen in de depots. Daarnaast worden de stukken raadpleegbaar voor onderzoekers via de studiezaal.

 

Foto: Groepsportret van vijf bewoners uit Wijk C te Utrecht, die allen een bijnaam hebben, v.l.n.r.: Louis Bronius (‘De Sponzenduiker’), de heer Bontrop (‘De Kruk’), Jacobus Broekman (‘Kobus de Fots’), Johannes van den Oudenalder (‘Hannes de Kokkel’) en Piet A. Roomenburg (‘Piet de Brommert’). Circa 1930.
Bekijk het origineel

 

 

beeldcollectie volksbuurtmuseum

Smokkelmuseum Cranendonck

Smokkelen is van alle tijden, denk maar eens aan de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Door de Europese eenwording is het karakter van smokkelen wel veranderd. Verhalen van vroeger en nu worden getoond in het Smokkelmuseum. 

Oral history interviews om de verhalen van (ex-)smokkelaars en douane medewerkers op te halen.

Leven met water in Gelderland, vroeger en nu

Oral history verhalen over historisch waterbeheer

Leven met water en droogte speelt niet alleen tegenwoordig maar ook vroeger. Wat deed je als boer als de Slinge overstroomde? Hoe zorgde je als landgoed voor voldoende water in grachten en vijvers? Wat was de werking van een kopermolen? Hoe was het waterbeheer vroeger en nu?

Agrariërs, landgoedeigenaren, (gepensioneerde) medewerkers, dijkgraven, heemraden van waterschap, molenaars van watermolens en beekvrijwilligers vertelden hun verhaal.

 

Sinds 2016 hebben vrijwilligers uit de Oral History Werkgroep Gelderland levensverhalen vastgelegd over historisch waterbeheer, om het werk van de waterschappen (vroeger èn nu) zichtbaar te maken. Allerlei mensen zijn geïnterviewd: een eigenaar van een wasserij, vrijwilligers die beken en sprengen onderhouden, landgoedeigenaren, agrariërs, molenaars, mensen die dijkdoorbraken van dichtbij meemaakten. Hoe leefden zij met water?

Een bijzonder project omdat deze verhalen voor het eerst provinciebreed zijn vastgelegd.
Alle verhalen zijn te lezen via een maptour op de website van Landschapsbeheer Gelderland.

De thuisbevalcultuur

 

Alleen in Nederland wordt een zwangere vrouw gevraagd of ze thuis of in het ziekenhuis wil bevallen.

https://www.dethuisbevalcultuur.nl/

 

Uitvoering:

Vertelburo

 

Het project vindt plaats onder de paraplu van stichting Ziezo:

 

ZieZo 

 

 

immaterieelerfgoed.nl

De levensverhalen, de oral history, van de verloskundigen, kraamverzorgenden en gynaecologen geven inzicht in wie en wat hen heeft gevormd, hoe zij tot de keuze van hun beroep zijn gekomen en welke ervaringen zij hebben opgedaan in de uitoefening ervan. Het verhaal wordt verteld vanuit de persoonlijke beleving, waardoor wij hen zowel in hun handelen als in hun gevoelsleven leren begrijpen. De verzamelde verhalen geven zicht op onze thuisbevalcultuur.

 

Waarom dit project?

 

  • Thuis, in je eigen vertrouwde omgeving bevallen van je kind; in Nederland is dat een reële optie voor de meeste vrouwen. Nóg wel. Want het percentage vrouwen dat thuis haar kind baart, is in 30 jaar tijd ver teruggelopen; van 35% in 1990 tot 13% in 2020​
  • De geboortezorg in Nederland is uniek, van over de hele wereld komen zorgverleners hier kijken hoe we dat toch doen – met die sterke verloskundigen en stoere vrouwen.
  • 6 november 2021 kreeg de Nederlandse thuisbevalcultuur de officiële status van Immaterieel erfgoed.
  • Onlosmakelijk verbonden met onze geschiedenis, voortgekomen en verankerd door een cultuur van doe maar normaal en geen poeha en vanuit het uitgangspunt dat vrouwen zelf beslissen over waar en hoe zij willen bevallen.
  • Door een breed scala van oorzaken en ingrijpende hervormingen in de geboortezorg, staat de thuisbevalling onder druk. Hoe ziet de verloskundige, de kraamverzorgende en de gynaecoloog de toekomst van de thuisbevalling?

Zeeuws DNA in oral history

In de serie ‘Zeeuws DNA in oral history’ zijn persoonlijke verhalen verzameld en vastgelegd over en gerelateerd aan de Zeeuwse geschiedenis. Deze serie is tot stand gekomen in samenwerking met het Watersnoodmuseum, het Bevrijdingsmuseum Zeeland, het Industrieel Museum Zeeland en het Zeeuws maritiem muZEEum. Elk museum heeft eigen onderwerpen aangedragen en samen geven ze een beeld van het DNA van Zeeland via oral history.

Defensiehaven

interviews:
mijngelderland.nl


Oud-militairen vertellen, soms voor het allereerst, over hun ervaringen rondom deze geheime haven aan de Rijn.

De Defensiehaven was onderdeel van de IJssellinie: een waterlinie uit de Koude Oorlog die het land moest beschermen tegen een mogelijke invasie van de Sovjet Unie. De IJssellinie en daarmee de Arnhemse haven waren tot het einde van de Koude Oorlog uiterst geheim. Verhalen over deze tijd zijn daarom heel schaars.