menu
Geef een of meerdere zoektermen op.
Gebruik dubbele aanhalingstekens om in de exacte woordvolgorde te zoeken.

Brabantia Nostra

Titel: Brabantia Nostra: een gewestelijke beweging voor fierheid en ‘schoner’ leven 1935-1951

Auteur: Jan van Ousheusden

Uitgever: Stichting Zuidelijk Historisch Contact, Tilburg, 1990

ISBN: 9070641348

Eveneens online beschikbaar

Voor zijn proefschrift interviewde Jan van Oudheusden tussen 1987-1989 tien oprichters en leden van Brabantia Nostra. Brabantia Nostra (=ons Brabant) was een Nederlands sociaal-cultureel tijdschrift dat heeft bestaan van 1935 tot 1951. Het tijdschrift zette zich in voor de ontwikkeling van een eigen (Noord-)Brabantse cultuur, die onder meer geïnspireerd was door de Rooms-Katholieke Kerk en de  Bourgondische levenswijze.

 

De volgende personen werden geïnterviewd:

  • P. Dorenbosch
  • J. Heerkens
  • L. van Hoek
  • P. Mutsaers
  • J. Naaijkens
  • C. Ruygers-Smulders
  • C. Slootmans
  • F. van der ven
  • A. Willemse
  • B. Wijffels-Smulders

 

Hier kunt u de transcripties vinden 

ONS LAND – Dekolonisatie, generaties, verhalen

Op dit moment wonen in Nederland circa twee miljoen mensen met een bijzondere band met het voormalige Nederlands-Indië. Zij of hun voorouders kwamen na het uitroepen van de Republik Indonesia naar Nederland. Het was de grootste migratiegolf ooit. Een deel van hen dacht dat hun verblijf hier tijdelijk zou zijn.

 

De stemmen van acht families vormen de kern van semipermanente voorstelling Ons Land. De interviews zijn verwerkt in de tentoonstelling. Deze persoonlijke en diverse maar voor velen herkenbare verhalen geven een beeld van de complexe postkoloniale geschiedenis, en hoe verschillend die beleefd werd en wordt. De familieverhalen in Ons Land starten in het heden. Van daaruit leiden ze ons terug het koloniale verleden in. De tentoonstelling eindigt weer in het nu.

 

Ons Land werd gemaakt door het Moluks Historisch Museum en het Indisch Herinneringscentrum i.s.m. Kossmanndejong en TiMe Amsterdam.

 

Zie eveneens de aankomende expertmeeting bij Sophiahof in Den Haag.

 

Ooggetuigen van de Groningse gaswinning

Het project Ooggetuigen van de Gaswinning legt de komende twee jaar (vanaf april 2024) de verhalen van ten minste 100 mensen op video vast. Zo wordt op een unieke manier de recente geschiedenis aan de hand van persoonlijke verhalen verteld. De afgelopen jaren zijn al veel verhalen verzameld. Maar niet eerder zijn de getuigenissen van de inwoners en betrokkenen bij de gaswinning op een systematische en wetenschappelijke wijze vastgelegd. Dit initiatief wordt geleid door onderzoeker Nienke Busscher en geestelijk verzorger Marjo van Bergen. Naar verwachting worden de eerste interviews vanaf april 2024 opgenomen. U kunt dus nog meedoen aan dit project! 

 

Hier kunt vindt u meer informatie over dit project.

En hier kunt u contact opnemen om mee te doen aan de interviews.

Hier is een (NPO-)interview met de leiders van het project.

 

Ooggetuigen van de Gaswinning is een initiatief van negen organisaties met wortels in Groningen naar een idee van Diepduik Media. Iedere partij brengt eigen expertise in, waardoor de (wetenschappelijke) kwaliteit wordt gegarandeerd. Speciaal voor dit project wordt een stichting opgericht. Zo wordt de onafhankelijkheid geborgd en kan de opbrengst van het project goed en zorgvuldig worden beheerd.

 

Tewerkgesteld door de Arbeitseinsatz

Titel: Tewerkgesteld: Getuigenissen van de Arbeitseinsatz

Auteur: Renske Krimp-Schraven

Uitgever: Boom, Amsterdam, 2024

ISBN: 9789024464913

Over de lotgevallen van de Arbeitseinsatz is maar weinig bekend. Zij werden te werk gesteld in Duitsland. Ze kwamen terug uit ‘het land van de vijand’ met de meest uiteenlopende ervaringen. De een had ondervoed zware graafwerkzaamheden moeten verrichten in de vrieskou en sprak over ‘werken als een slaaf’. Een ander memoreerde dat hij het ‘voor geen goud had willen missen’. Vele mannen maakten zware bombardementen mee en stonden doodsangsten uit in de schuilkelders. 

 

Welke herinneringen gaven de mannen door en waarover zwegen zij liever? Renske Krimp-Schraven sprak tientallen tewerkgestelden en las honderden dagboeken en memoires. Uitendelijk hield zij in totaal 51 interviews. In haar boek Tewerkgesteld brengt ze de ervaringen met de Arbeitseinsatz tot leven en maakt ze duidelijk hoe de Nederlandse samenleving en de mannen zelf met deze pijnlijke geschiedenis zijn omgegaan.

 

Renske Krimp-Schraven is historicus en werkt als onderzoeker aan een gezamenlijk onderzoeksproject van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies over de herinnering van Nederlanders die in het kader van de Arbeitseinsatz werden tewerkgesteld. 

 

Zie hier de presentatie van haar boek

En hier een interview van de NPO met de auteur

De andere kant van de Bersiap

Titel: De andere kant van de bersiap: Een reconstructie van de interneringen in en de evacuaties uit de republikeinse kampen op Java, oktober 1945-mei 1947

Auteur: Mary van Delden

Uitgever: Walburgpers, Zutphen, 2024

ISBN: 9789464561760

 

Titel: De republikeinse kampen in Nederlands-Indië oktober 1945 – mei 1947: orde in de chaos?

Auteur: Mary van Delden

Uitgever: Mary van Delden, Kockengen, 2007

ISBN: 9789081184519

Decennialang is in de media, in publicaties en op websites – zonder enige nuancering – gesproken over gewelddadige, ongedisciplineerde, gehersenspoelde en ongeorganiseerde Indonesische jongeren die na de Japanse capitulatie – onder de naam pemoeda – moordend en plunderend door Java trokken. Daarbij zouden tienduizenden doden zijn gevallen. Uit de reconstructie van de interneringen in en de evacuaties uit de zogenoemde republikeinse kampen blijkt dat lang niet alle pemoeda gewelddadig waren. ‘De andere kant van de bersiap’ is dat pemoeda in meerderheid reageerden op de oproep van Soekarno om alle bedreigde Nederlandse (en Ambonese en Menadonese) mannen en oudere jongens tussen 11 en 19 oktober 1945 in republikeinse kampen te interneren om bloedvergieten te voorkomen. Vrouwen en kinderen volgden vanaf eind oktober tot medio december.

 

Voor de totstandkoming van dit onderzoek heeft Mary van Delden meer dan honderd ooggetuigen en Indonesische veteranen geïnterviewd. In 2007 promoveerde Van Delden reeds op dit onderwerp. Haar proefschrift is online beschikbaar.

 

Zie eveneens dit gesprek tussen de interviewer Michal Citroen met Van Delden over haar proefschrift van OVT (VPRO).

Het drama van de Oxerhof

Titel: Spionage, arrestaties en moord aan de IJssel. Een speurtocht naar het duistere oorlogsverleden van Oxerhof en de activiteiten van het SD-Kommando Deventer 1943-1945

Auteur: Huub van Sabben

Uitgever: Flying Pencil NL, Utrecht, 2020

ISBN: 9789081870269

Het fraai gelegen landgoed Oxerhof, onder de rook van Deventer, herbergt een duister en goed verborgen gebleven oorlogsverleden, waarvan door de tijd slechts fragmenten algemeen bekend geworden zijn. Het landgoed werd in 1943 door de bezetter gevorderd, officieel was het een ziekenhuis voor SS soldaten, maar in werkelijkheid was het school voor geheimagenten die informatie in geallieerd gebied moesten verzamelen. Een spionnenschool. Vanaf november 1944 werd de Oxerhof een SD-gevangenis waar verzetsdeelnemers en deserteurs werden opgesloten. In totaal zijn er rond de tweehonderd gevangenen geweest en meer dan honderd daarvan hebben de oorlog niet overleefd. De laatste 10 gevangenen in de Oxerhof werden, enkele uren voor de bevrijding door Canadezen, op gruwelijke wijze vermoord.

 

Rond 2009 nam Huub van Sabben veertien interviews af over dit onderwerp met verschillende mensen. Ze behandelen de periode 1943-1945. Van Sabben werkte veertig jaar aan wat gerust zijn levenswerk mag worden genoemd: een boek over de Oxerhof genaamd Spionage, arrestaties en moord aan de IJssel. Hiervoor benutte hij veel archiefmateriaal.

Hier spreekt Van Sabben over zijn boek en de Oxerhof.

 

De interviews zijn te vinden in de Collectie Overijssel

Textielarbeiders in Enschede

 

Eind jaren ’70 werd in de voormalige Jannink textielfabriek aan de Haaksbergerstraat in Enschede een textielmuseum geopend. Om inzicht te krijgen in de wijze waarop mensen leefden en (samen)woonden in de arbeiderswoningen van Textielstad Enschede in de periode van circa 1900/1920 tot in de jaren 60 werden in 1982 en 1983 een aantal gesprekken met bejaarde textielarbeiders gehouden.

 

In de interviews is aandacht voor de woning, de woninginrichting en voorzieningen als water en licht, de grote gezinnen, de omgang met elkaar, de armoede, het alcoholgebruik en geweld. Hoofdthema’s waren de drie W’s: Wonen, Werken en Welzijn. Aan de hand van de beschrijvingen werden themakamers in het museum ingericht . De interviews zijn afgenomen door Carla Bruynel, destijds educatief museum medewerker, en Mieke Grobbink, zij liep stage bij het nieuwe museum. De interviews zijn terug te vinden op de website van Erfgoed Enschede.

 

 

Lessen voor de Toekomst

Bommel, M.A.J. van, fotograaf - Afbeelding van Willem Bley achter zijn fruitkar in de Koningstraat te Utrecht. - Utrechts Archief - 823256
 

Het Volksbuurtmuseum vindt het belangrijk om ook van de periode na de Tweede Wereldoorlog tot de jaren 70 de verhalen van de volksbuurt bewoners uit Utrecht op te tekenen. Het interviewproject is breder dan alleen Wijk C, ook bewoners van de ‘nieuwe’ wijken als Kanaleneiland en Overvecht worden geïnterviewd.
De originele Utrechters, maar zeker ook de nieuwe Nederlanders komen aan het woord, de gastarbeiders, zoals men ze destijds noemde.
Hoe was het om hier te komen en hoe gaat het ze nu? Zij vertellen over het leven in de volksbuurt tussen 1945 en 1990. Honderd en één mensen zijn geïnterviewd over hun leven, hun werk en hun wijk. Hoe kijken ze daarnaar en welke ideeën willen ze meegeven aan (jonge) mensen voor de toekomst?

Het leven in de volksbuurt, 1945-1990

Adrianne Dercksen, Ingeborg Hornsveld

Nederlands Volksbuurtmuseum
Uitgeverij Betelgeuze
ISBN: 9789087081010

 

Het leven in een volksbuurt

podcast

 

 

In het boek en de podcastserie staat de geschiedenis van de Utrechtse volkswijken en hun bewoners centraal. Meer dan honderd volksbuurtbewoners zijn geïnterviewd over hun leven en hoe het vroeger was.

 

Het boek

Het boek vertelt het verhaal van het leven van mensen uit Utrechtse volksbuurten van 1945 tot ongeveer 1990. Ze vertellen over hun kindertijd, hun ouders, school, uitgaan, seksualiteit, werk, de buurt, de stad, hun eigen gezin. Verhalen over armoede en hard werken om verder te komen. Over saamhorigheid in familie en de buurt, maar ook over dronkenschap en huiselijk geweld. Hoe werden migranten ontvangen en hoe vonden ze een plek in de samenleving?

Telkens is de vraag hoe mensen op hun leven terugkijken. Op de kansen die zij kregen op school en op hun werk. Welke hobbels kwamen ze tegen in het leven en hoe gingen ze daar overheen? Hoe denken ze over lotsbestemming en eigen verantwoordelijkheid? Wat willen ze jongeren van nu meegeven op basis van hun eigen levenservaring.

Het boek ‘Het leven in de volksbuurt’ is geschreven door Adrianne Dercksen en Ingeborg Hornsveld en is te koop in de museumwinkel of via uitgeverij Betelgeuze.

 

De podcastserie

In deze serie hoor je fragmenten uit de interviews. Volksbuurtbewoners delen hun herinneringen, leren ons lessen en vertellen verhalen over het leven in de volksbuurt. De podcastserie is gemaakt door Jaap Hoeve en Bart Verbeek.

Toen gewoon, achteraf bijzonder

Mevrouw Van der Hoop tachtig jaar, 3 november 1959. Zij zit in het midden, omringd door familie, pachters en personeel

Toen gewoon, achteraf bijzonder

Henny van Harten-Boers

Uitgever: Stichting landgoed Fraeylemaborg, Slochteren

ISBN: 9789080484603

De oral history van het landgoed Fraeylemaborg in Slochteren. De Fraeylemaborg is nog tot 1972 particulier bewoond, daarna werd het een museum. Daardoor waren er lange tijd nog mensen die uit eigen beleving konden vertellen over het leven op dit historische landgoed. Henny van Harten sprak met leden van de familie, kamermeisjes, pachters en omwonenden. De herinneringen van deze mensen zijn levendig en gedetailleerd en beslaan de periode van 1920 tot 1970.

 

De titel van het boek is ontleend aan een uitspraak van Louise Thomassen à Thuessink van der Hoop van Slochteren (1915-2008): ,,We vonden het altijd heel gewoon, maar achteraf besef je: nou, dat was toch wel bijzonder!”

Interviewcollectie ’45 – ’49

Soldaat in Indonesië 1945-1950

Gert Oostindie

Prometheus

In 2012 hebben het NIMH, het NIOD en het KITLV een eerste oproep gedaan tot systematisch onderzoek naar de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Financiering is toen uitgebleven. Vervolgens heeft het KITLV via de onderwijsverantwoordelijkheid van Gert Oostindie (Universiteit Leiden) aandacht besteed aan deze periode. Studenten kregen de opdracht om memoires en dagboeken te bestuderen en stagiaires deden onderzoek in archieven, o.a. in de Oral History collectie SMGI. Deze werkzaamheden hebben uiteindelijk geleid tot het boek Soldaat in Indonesië.

 

Als aanvulling op dit boek zijn vervolgens 19 interviews afgenomen met Molukkers omdat er in deze publicatie wel over Molukkers wordt gesproken, maar Molukse egodocumenten ontbreken. Deze interviews zijn systematisch opgezet. 
Naast de interviews met Molukse veteranen zijn nog 9 interviews gehouden met Nederlandse veteranen.

Dit project is onderdeel geweest van een traject dat heeft geleid tot het onderzoeksprogramma Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945 – 1950. De interviews zijn gedaan met als doel aanvullende verhalen te verzamelen op de publicatie Soldaat in Indonesië. De hoofdvraag was: Wat zijn uw ervaringen geweest tijdens de jaren 1945 – 1949 in Indonesië? In de Molukse interviews kwam o.a. de vraag naar voren waarom de geïnterviewde bij het KNIL is gegaan. In de interviews met Nederlandse veteranen is o.a. gevraagd naar ervaringen met geweld.

 

Er wordt voornamelijk over Indonesië en Nederland gesproken. Thema’s zijn o.a. Indonesische revolutie, KNIL, geweld, veteranen.

 

Toegang: De collectie is nog niet toegankelijk. In 2023 zal de collectie overgedragen worden aan een archiefinstelling, mogelijk UB Leiden.